Alweer een historisch moment

De meest onverzoenlijke groeperingen van Noord-Ierland gaan samen regeren.

„We hebben al eerder zo’n eigen regering gehad en dat liep mis.”

Weer klonken er pistoolschoten in de straten van de Noord-Ierse hoofdstad Belfast. Maar bloed vloeide er dit keer niet. Bij de start van de marathon, maandag, draafden bijna 14.000 Noord-Ierse protestanten en katholieken weg – zij aan zij, zonder één wanklank.

„Dit evenement is een teken van de veranderde tijden in onze stad”, zei burgemeester Pat McCarthy voldaan nadat de stoet bij het monumentale Victoriaanse stadhuis was vertrokken. Ook hijzelf is daarvan een bewijs. Niet lang geleden zou het ondenkbaar zijn geweest dat de ambtsketen om de hals van een katholiek als McCarthy had gehangen.

Sinds gisteren moeten ook de hoogste Noord-Ierse politici bewijzen dat ze in staat zijn boven zichzelf uit te stijgen. Dominee Ian Paisley, tot voor kort de meest onverzoenlijke politicus van Noord-Ierland, legde gistermiddag de ambtseed af als eerste minister van de nieuwe regionale Noord-Ierse regering.

Zijn vroegere aartsvijand Martin McGuinness, nummer twee van het katholieke Sinn Féin en oud-commandant van het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA), wordt zijn plaatsvervanger.

Weinigen hadden zo’n coalitie nog maar een paar maanden geleden voor mogelijk gehouden. Maar eind maart, onder forse druk van de Britse premier Tony Blair, verschenen Paisley en Sinn Féin-leider Gerry Adams glimlachend samen in het Noord-Ierse parlement – zonder elkaar de hand te drukken, maar mét de belofte zes weken later te gaan regeren.

Zo lijkt een vreedzaam einde in zicht van een van de langst slepende conflicten in West-Europa. En zo kan de veelgeplaagde Blair op de valreep van zijn premierschap nog een belangrijk succes laten noteren.

De katholieken hebben zich mentaal kunnen instellen op regeringsdeelname sinds de IRA in 2005 de gewapende strijd opgaf. Maar vooral voor de achterban van ‘Big Ian’, zoals Paisley wegens zijn lengte en machtige stemgeluid vaak wordt genoemd, is deze dramatische wending in de Noord-Ierse politiek nog wennen.

„Ik ben er tegen terroristen in de regering op te nemen”, zegt een gepensioneerde protestantse winkelier. Met ‘terroristen’ bedoelt hij vroegere IRA-strijders. „Ik word liever direct vanuit Londen bestuurd dan door Paisley en de mensen van Sinn Féin.”

Paisley heeft de politieke schade van zijn besluit evenwel weten te beperken. Eén europarlementariër van Paisley’s eigen Democratische Unionistische Partij (DUP) stapte uit protest op, alsmede zes DUP-raadsleden uit de plaats Ballymena.

Langs Shankill Road, een protestants bolwerk aan de westkant van de stad, lijkt er op het eerste gezicht weinig veranderd. ‘Opdat we niet vergeten’, staat er bij een grote muurschildering ter herinnering van drie gedode leden van de UVF, de protestantse paramilitaire organisatie. Ook de UVF met haar leus ‘Voor God en Ulster’ kondigde vorige week echter – in het voetspoor van de IRA – aan dat ze de gewapende strijd zou staken.

Groot enthousiasme valt er in de wijk niet voor Paisley’s ommezwaai te bespeuren maar velen hebben er wel begrip voor. „Het moest er eens van komen”, meent Ian Stewart, een van veel tatoeages voorziene zanger in de bar van een buurthuis nabij Shankill Road. „Maar ik ben er niet gerust op. We hebben al eerder zo’n eigen regering gehad en dat liep mis.”

In een pub aan Shankill Road werkt een oudere man tegelijk een whisky en een pils weg. „Paisley is niet zozeer mijn man maar dit is een goede stap”, zegt hij. „Eigenlijk snakt iedereen hier naar rust en kalmte.” Aan een balk boven hem hangt een bordje met de oproep ‘no shooting’.

Dominee Paisley vervult een unieke rol in Noord-Ierland. Sinds de jaren ’50 voert hij de Free Presbyterian Church of Ulster aan, een protestantse kerk voor ‘kleine luiden’. 12.000 gelovigen vormen de harde kern van de ook door Paisley opgerichte DUP.

Met zijn harde opstelling jegens Sinn Féin en de IRA wist Paisley steeds meer de gematigde partijen de loef af te steken. DUP werd bij de verkiezingen twee maanden terug veruit de grootste partij. Erg geliefd is Paisley niet, maar velen respecteren hem. „Als zelfs Paisley denkt dat het veilig is in deze coalitie te stappen, moet het wel goed zijn”, grapt een man in de Rex Bar langs Shankill Road.

De universiteit van Ulster verzorgt een uitgebreid dossier over Noord-Ierland: wwwcain.ulst.ac.uk/cainbgn/index.html