Verliezen en ook nog ‘dom’ zijn

De Postcodeloterij maakt niet alleen winnaars maar ook verliezers, vindt Hélène de Gier. De rechter moet beoordelen of deze loterijvorm wel mag.

De Postcodeloterij had, tot de rechtszaak gisteren, niet gereageerd op de verwijten van Hélène De Gier, inwoonster van Heusden. De vrouw die geen lot had, toen de Postcodekanjer op 1 januari 2006 viel in haar straat, op haar postcode. Tien van de 17 buurtbewoners wonnen samen 13,9 miljoen euro. De Gier kreeg niks.

De Gier vindt dat de Postcodeloterij een „onmenselijke loterij” is, de enige loterij die niet alleen winnaars maakt, maar ook verliezers. Zij die niet deelnemen, zijn dom. En dat wordt ze ingewreven ook. Door de buurtbewoners en door de presentatoren die, met ‘draaiende camera’s’ de prijs komen brengen. Nog dagelijks wordt ze met haar verlies geconfronteerd als ze de cabrio’s, campers en verbouwingen bij haar buren ziet. Ongevraagd werd De Gier opgezadeld met de wetenschap dat ze ook rijk had kunnen zijn. De gevoelens van spijt, afgunst, verdriet en schaamte kreeg ze erbij. En op die gevoelens van spijt speelt de Postcodeloterij volgens haar in, door folders in de bus te doen met teksten als: „Staat u straks met lege handen de buren te feliciteren?” Of: „Laat Hennie Huisman úw deur niet voorbijgaan.” Emotionele chantage noemt haar advocate Monique Enneking dat.

Gisteren kwamen de partijen bij de rechter-commissaris om hun verhaal te vertellen. Dat van De Gier was bekend. Haar advocate stelt dat de Postcodeloterij een inbreuk maakt op de persoonlijke levenssfeer van niet-deelnemers. En dat leidt tot psychische problemen. De Gier eist geen schadevergoeding voor het psychische leed dat haar is toegebracht, nog niet. Zij wil vooral dat de rechter bevestigt dat de Postcodeloterij een onrechtmatige daad begaat door groepen mensen te beschadigen.

Adovcaat Ruud Schutte wil nog wel zeggen dat het voor De Gier „sneu” is dat zij niet won en haar buren wel. En hij wil zelfs wel toegeven dat dat heeft geleid tot „enige hinder” voor haar en misschien wel enig psychisch lijden. Maar hij denkt dat de vermeende psychische schade vooral veroorzaakt is door de juridische strijd die mevrouw begon en „waar ze zich in vastbijt”. Hij citeert uit het dossier van haar huisarts, doet terloops de medicijnen die ze voorgeschreven kreeg af als „luchtige slaapmiddelen”, en leest voor dat de huisarts al optekende dat mevrouw zich „een eenzame strijder” voelt.

Met de wijze van reclame maken, zegt Schutte, is ook helemaal niks mis. Angstmarketing, of fear-appeal is een volstrekt aanvaarde methode om producten te verkopen. „Je zegt eigenlijk: Doe nou toch niet zo dom, wees verstandig.” Mevrouw deed bewust niet mee met de loterij, zegt Schutte. „Dan moet je niet achteraf piepen als je niks wint.”

Schutte weet nog wel een een paar voorbeelden van dat soort spijt te verzinnen. „Het aandeel ABN Amro staat nu op 39 euro. Hád ik vorig jaar nou maar aandelen gekocht.” Of de man die twee uur lang achter een fruitautomaat zat en stopte. Degene na hem won vervolgens met één euro acht ton.

Advocate Enneking noemt wat haar cliënte is overkomen niet sneu, maar desastreus. „De Postcodeloterij doet alsof hier een zielig vrouwtje zit dat niet tegen haar verlies kan. Maar het gaat om iets anders. De Postcodeloterij creëert een nieuwe groep verliezers. Het is een totaal andere loterij dan alle andere.” Ze heeft wel een alternatief voor de Postcodeloterij. Zet het huisnummer van de deelnemers op het lot. Dan worden de buren er niet mee lastig gevallen.

De uitspraak is op 20 juni.