Maar als je wint praat zelfs de slager erover

En de prijs gaat naar...

Maar wat betekent dat in de praktijk? De winnaar van vorig jaar, K. Schippers, kon acht maanden op tournee.

‘Publicitair gezien heb je veel aan de Libris Literatuurprijs. Dat komt: die prijs is opgehangen aan één boek. De PC Hooftprijs niet, dat is een oeuvreprijs. En je kunt niet een boekwinkel binnenstappen en zeggen: ik wil een PC Hooftprijs kopen. Maar je kunt wél zeggen dat je voor Waar was je nou komt.

Mijzelf is de ene prijs even lief als de andere. De PC Hooftprijs en de Libris Literatuurprijs zijn me even dierbaar. Maar financieel gezien heb je meer aan een prijs voor één boek, want dat boek staat opeens overal. Het wordt de hele tijd genoemd. Bovendien is de titel Waar was je nou nogal spreektaal, dat speelde denk ik ook mee.

Uiteindelijk zijn er meer dan vijftigduizend exemplaren van verkocht. Voordat ik de prijs kreeg, waren dat er niet meer dan 2.500. Waar was je nou is verreweg mijn best verkochte boek geworden. En het loopt nog steeds. Nu is het weer uitgebracht als midprice-uitgave.

Overigens zijn ook mijn andere boeken na vorig jaar beter gaan verkopen. Zo’n prijs trekt je hele oeuvre mee. In die zin is de Libris Literatuurprijs ook een soort oeuvreprijs, net als de PC Hooftprijs. Dus is het niet zo belangrijk of je die prijs nou krijgt voor je beste boek. Waar was je nou is mij dierbaar. Maar Poeder en wind had die prijs ook kunnen winnen, wat mij betreft. Dat is een verwant boek. Maar dat heb je niet in de hand.

Ik had trouwens niet verwacht dat ik die prijs zou winnen. Ik had ook geen dankwoord voorbereid, dat heb ik geïmproviseerd. En eerlijk gezegd: na zo’n prijsuitreiking gaat het al snel een kant op die je niet in de hand hebt. Ik ben acht maanden lang het hele land doorgereisd. Bibliotheken, boekhandels, leesclubs: ik dacht, ik doe het allemaal. Natuurlijk ging ik vaker naar zulke avonden. Maar nooit eerder in deze mate.

Ik heb veel boekhandelaren en lezers kunnen spreken. En die gesprekken ging ik ook echt aan, want je maakt kennis met een andere receptie van je boeken dan je gewend bent. Je staat tussen de levens van mensen die allemaal wat anders over je boek op te merken hebben.

Waar was je nou gaat over een jongen die in een foto van zijn overleden moeder verdwijnt en een liefdesgeschiedenis opnieuw beleeft. Dan vraagt er in zo’n zaal een meisje: ‘U gunt het die jongen zeker wel, hè?’ Of zelf vraag je aan iemand: ‘Zou u dat ook wel willen meemaken, teruggaan naar het verleden’ – en zo’n mevrouw knikt dan alleen maar en zegt niks.

En het is niet alleen tijdens die avonden. Het is ook thuis. De tandartsassistente die onder het boren over je boek begint. Mensen uit je oude buurt die je brieven schrijven. De slager die over je boek gaat praten.

Ik denk wel dat als een boek na een prijs zo goed gaat verkopen, het een combinatie van dingen is. Via de fotografie het verleden ingaan is een thema dat veel mensen iets doet. Iedereen heeft er zijn eigen associaties bij. Dus toen er eenmaal op de trompet werd geblazen, zat het goed.’

K. Schippers won in 2006 de Libris Literatuurprijs voor Waar was je nou (Querido, 240 blz., 17,95 euro). In 1996 kreeg hij de PC Hooftprijs.

Opgetekend door Gretha Pama