‘Ik had een sterk voorgevoel dat ik zou winnen’

Jury’s van de Libris Literatuurprijs hebben er een handje van favorieten te passeren. Zo niet dit jaar. De keuze viel op Tirza van Arnon Grunberg.

Amsterdam, 8 mei. - „Grunberg is in een taxi vanuit Berlijn op weg hierheen. Volgens mijn uitgever is hij dus zeker van de prijs.” Genomineerde L.H. (Lodewijk) Wiener doet al voor het diner zijn best zich neer te leggen bij wat een paar uur later onvermijdelijk zal blijken: dat Arnon Grunberg de Libris Literatuurprijs 2007 krijgt voor zijn roman Tirza. Een maand geleden ontving hij voor dat boek ook al de Gouden Uil.

Toch zal de spanning nog oplopen in het Amstel Hotel, al is het maar omdat Librisjury’s de gewoonte hebben om favorieten (Marja Brouwers in 2005, Tommy Wieringa in 2006) te passeren.

De in de buurt van Amersfoort vertraagd geraakte Grunberg voegt zich kort voor aanvang ongeschonden – en ongeschoren – bij de 150 genodigden, onder wie twee ministers (de oud-juryvoorzitters Guusje ter Horst en Ronald Plasterk) en Harry Mulisch. Grunberg zit aan een van de twee tafels in het midden van de zaal. De andere centrale tafel is toebedeeld aan Wiener en zijn gezelschap. De opvallendste verschijning daaraan is de jonge tafeldame van de auteur, door hem voorgesteld als ‘Quirina T.’ In Wieners genomineerde roman De verering van Quirina T. raakt de hoofdpersoon, een leraar, in de ban van zijn leerlinge Quirina Taselaar.

Dat Wiener de voornaamste concurrent van Grunberg is, wordt verder duidelijk wanneer de juryleden een laudatio voor elk van de genomineerde titels uitspreken. De lofredes voor Louis van Dievel, Sana Valiulina, Tom Lanoye en Gerbrand Bakker zijn dermate vlak dat ze vooral bedoeld lijken te zijn om de genomineerden erop voor te bereiden dat ze met slechts een bos bloemen naar huis zullen gaan. Van Dievels De pruimelaarstraat is „een afgerond verhaal” volgens jurylid Wilbert Smulders, die Bakkers Boven is het stil karakteriseert als een „intens polderdrama”. Valiulina’s Didar en Faroek wordt door Hans Bouman geprezen als een „meeslepende roman”. Tom Lanoye krijg van hetzelfde jurylid te horen dat Het derde huwelijk een „bij vlagen grillige roman” is, een curieuze kwalificatie die de opmaat blijkt voor de conclusie dat de roman „amuseert”.

De plichtmatige vriendelijkheden contrasteren met de gepassioneerde betogen die Alle Lansu en Erik Vlaminck houden over de romans van Grunberg en Wiener. Zij worden met hoorbare overtuiging gekwalificeerd als respectievelijk „een groot schrijver” en „een grote meneer”. In de zaal gaat het gerucht dat minstens één van de juryleden zich sterk gemaakt heeft voor de bekroning van Wiener.

Dat dat ene jurylid het pleit niet heeft gewonnen, blijkt wanneer voorzitter Cox Habbema in een aangenaam bondige aankondiging bekendmaakt dat de jury „uiteindelijk unaniem” heeft gekozen voor „een indrukwekkende, verontrustende roman die laat zien wat literatuur vermag in het blootleggen van de tijdgeest en het menselijk tekort”. Na de plichtplegingen rondom winnaar Grunberg spoedt zij zich naar Wiener om deze te zeggen dat ze van zijn boek heeft genoten.

Wiener veegt zich het zweet van zijn voorhoofd. „Vergeef me, maar ik moet even gaan zitten. Toen het over de tijdgeest ging, dacht ik toch nog even dat het over mijn boek ging, maar forget it. Ze staan nu allemaal om hem heen. Anders hadden ze hier gestaan. En dat betekent toch al snel 20 duizend exemplaren.”

Wanneer Wiener even later de winnaar feliciteert, vertelt uitgever Vic van de Reijt dat Grunberg „heel veel Wiener” heeft gelezen. „De bundel Misantropenjaren vond ik erg goed”, zegt Grunberg. „Prachtige titel ook.”

Twee minuten later wenkt Grunberg oud-uitgever Ary Langbroek: „Kom mee naar de lift.” In de bijna uitgestorven bar van het hotel staat een glas Sancerre klaar. „Ik had van boven al gebeld”, grinnikt Grunberg. En hij geeft toe: „Ik had wel een zeer sterk voorgevoel dat ik de prijs zou winnen.”

Vijftienduizend van de vijftigduizend euro prijzengeld gaat naar een vertaling van proza en poëzie van Heinrich Heine. „Dat is nauwelijks nog te krijgen, terwijl Heine een prachtige schrijver is. Ik heb eerdere prijzen ook deels aan vertalingen besteed.” Hij is bezig met zijn volgende roman, vertelt hij. „Het plan was om die in januari af te hebben, maar ik denk dat het februari wordt.”