Het bos is onschuldig

Bossen zijn niet slecht voor het klimaat.

Want hoge planten stoten helemaal geen methaan uit.

Het is niet waar dat hogere planten (met stengel en bladeren) methaan uitstoten en bijdragen aan het broeikaseffect. Onderzoek waaruit werd geconcludeerd dat bossen slecht waren voor het klimaat klopt niet.

Dit stelt een groep biologen en technici uit Wageningen, Utrecht en Nijmegen in de online versie van het blad New Phytologist. In het oude onderzoek moeten experimentele fouten zijn gemaakt. Uitstoot van methaan door hogere planten in aanwezigheid van zuurstof is volstrekt onlogisch.

De leiding van het nieuwe onderzoek was in handen van plantenfysioloog Tom Dueck van Plant Research International (Wageningen). De groep zet zich af tegen de atmosferische chemici die vorig jaar veel opzien baarden met het bericht dat methaanuitstoot onder hogere planten kennelijk heel gewoon is (Nature, 12 januari 2006).

Methaan is een krachtig broeikasgas. Even leek het erop dat groeiende bossen daarom wel eens het broeikaseffect zouden kunnen versterken. Die indruk is snel weggenomen, want de positieve bijdrage door bossen door opname van kooldioxide (CO2) is sowieso belangrijker. Maar de grote aandacht voor de tot voor kort onbekende methaanproductie is gebleven.

De methaanproductie leek ook aardig te passen in verspreidingsmodellen voor methaan in de atmosfeer. Nu blijkt zij op een verkeerde proefopzet te berusten. Dueck en collega’s vonden methaanproductie in aanwezigheid van zuurstof in de lucht zó onwaarschijnlijk dat zij besloten de in Nature verschenen proeven van Frank Keppler te herhalen en er een uiterst gevoelige methaanmeting aan te koppelen.

Een reeks planten werd uit zaad opgekweekt in een afgesloten glazen kweekkamer waarin het gewone CO2 was vervangen door CO2 met als koolstofatoom de zware 13C-variant. Na anderhalve maand bevatten alle stoffen in de planten 13C als koolstofvariant. Ook eventueel geproduceerd methaan (CH4) moest het bevatten. Deze zware vorm van methaan is met een laser-spectrofotometer goed te meten. Maar hoe de groep ook zocht: zij vond geen methaanproductie die wezenlijk van nul verschilde.

Dueck bood de resultaten aan aan Nature maar trok zijn artikel terug toen het het na drie maanden nog niet had gepubliceerd. „Nature vond dat wij moesten bewijzen dat Keppler een fout had gemaakt. Wij vonden dat de bewijslast juist bij hem lag.” Thomas Röckmann van de groep van Keppler reageert gelaten. „Zeker is dat zij geen methaan hebben gemeten en wij wel. Anderzijds: zij hebben meer ervaring met planten en gebruiken een goede techniek. Het zou jammer zijn.”