Een bondgenoot erbij in Europa

Nederland is verheugd over de verkiezing van Nicolas Sarkozy tot Frans president.

Nu kan het snel tot zaken komen in Europa, denkt men.

„Alle ogen zijn gericht op Parijs”, zegt Frans Timmermans, staatssecretaris voor Europese Zaken (PvdA), in een reactie op de verkiezing van Nicolas Sarkozy tot president van Frankrijk. De Nederlandse regering is duidelijk opgelucht met de komst van de 52-jarige zoon van een Hongaarse immigrant.

„Nu Sarkozy gekozen is, verwachten we snel tot besluiten te komen over een nieuw Europees verdrag”, zegt Timmermans. Ook rekent Den Haag met Sarkozy op een meer ‘open houding’ tegenover de Verenigde Staten. „Hij neemt afstand van het klassieke anti-Amerikanisme van Chirac. Dat is in aanzet gezond voor heel Europa.” En voor het atlantische Nederland in het bijzonder.

Ook in de meeste hoofdsteden van Europa bestond een duidelijke voorkeur voor de centrum-rechtse Sarkozy. Dat was Timmermans gebleken bij zijn bezoeken de afgelopen maanden aan de verschillende Europese hoofdsteden. Of het nu Londen was, Berlijn, Brussel, Warschau of Luxemburg. Met Sarkozy is de kans het grootst dat de Europese kar weer uit de modder wordt getrokken.

„Frankrijk is terug in Europa”, zei Sarkozy zelf meteen nadat hij zondag de presidentsverkiezingen had gewonnen. Daarop zaten ze in Brussel te wachten. Want: zonder Frankrijk geen Europa. José Manuel Barroso, voorzitter van de Europese Commissie, zei er het „volste vertrouwen” in te hebben dat Sarkozy een leidende rol zal spelen bij het oplossen van de problemen rond de Europese Grondwet. Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel was positief over Sarkozys wens tot een pragmatische oplossing te komen van deze crisis.

Voor Nederland, dat net als Frankrijk de Europese Grondwet twee jaar geleden bij referendum heeft afgewezen, is de verkiezing van Sarkozy saillant. „Sarkozy denkt er in veel opzichten net zo over als wij”, zegt Timmermans in een reactie vanuit Wenen. De staatssecretaris is sinds zijn benoeming eind februari bezig met een rondgang langs Europese hoofdsteden om de Nederlandse opvattingen over een nieuw verdrag met zijn Europese collega’s te bespreken. In Parijs sprak hij uitvoerig met de drie Europa-adviseurs van de nieuwe president.

„Sarkozy is van de drie presidentskandidaten steeds het duidelijkst geweest in wat hij wilde”, zegt Timmermans. „Hij wil een kort gewoon Europees verdrag met uitsluitend enkele bestuurlijke veranderingen, zodat Europa sneller besluiten kan nemen. Dat zien we in Nederland ook graag.” Sarkozy wil geen grondwet, geen referendum. „Dat is wél een verschil”, zegt Timmermans. „De Nederlandse regering beslist pas aan het eind van de rit over een referendum, als het onderhandelingsresultaat op tafel ligt en vorm en inhoud van het nieuwe verdrag duidelijk zijn.”

En wat zal er gebeuren met het voorstel van de socialistische Ségolène Royal om in een Europees verdrag een sociaal hoofdstuk op te nemen? Iets wat in Nederland bij de achterban van de PvdA (en de SP) goed zou vallen. Is die kans nu verkeken? Zeker niet, denkt Timmermans. Royal ging naar zijn mening te ver. „Binnenlandse sociale kwesties zijn niet op te lossen via een Europees verdrag.” Maar Sarkozy vindt wel dat het ‘Europese model’ op een of andere manier moet worden gegarandeerd, weet Timmermans. Over bescherming van publieke diensten, zoals woningbouwcorporaties, valt volgens hem met de nieuwe president wel te praten.

Lastiger is het thema Turkije. Dat hoort niet bij Europa, heeft Sarkozy klip en klaar laten weten. Voor Nederland hebben de onderhandelingen tussen EU en Ankara echter een „open einde”. Maar een meningsverschil over de ‘Turkse kwestie’ hoeft een snelle afronding van een nieuw Europees verdrag niet in de weg te staan.

Met medewerking van Michel Kerres en Mark Kranenburg