Dr. No die Dr. Yes werd

Dominee Ian Paisley, berucht om zijn onverzoenlijke opstelling tegenover katholieken, is eerste minister van Noord-Ierland.

Ian Paisley Foto’s Reuters Democratic Unionist Party leader Ian Paisley gestures as he leaves a polling station after placing his vote in the Northern Ireland Assembly elections in east Belfast March 7, 2007. Northern Ireland voted on Wednesday in an election that could allow the return of a government shared between Protestants and Catholics and help cement a lasting political settlement after decades of conflict. REUTERS/Kieran Doherty (NORTHERN IRELAND) REUTERS

Met zijn aantreden als eerste minister van Noord-Ierland in een coalitie met de vroegere vijand Sinn Féin bekroont dominee Ian Paisley (81) een hoogst opmerkelijke gedaanteverwisseling. De man, die decennialang bekend stond als ‘Dr. No’ wegens zijn onverzoenlijke opstelling tegenover de katholieken, werd ‘Dr. Yes’. Daarmee bevestigde Paisley dat hij ook op zijn oude dag buigzamer is dan velen op grond van zijn meestal nogal dogmatisch klinkende retoriek mogelijk hadden geacht.

Voor Paisley zelf was er overigens helemaal geen sprake van een ommezwaai. Sinn Féin en het verboden Ierse Republikeinse Leger (IRA) hadden eindelijk de gewapende strijd opgegeven en het gezag van de Noord-Ierse politie erkend. Dus konden er zaken worden gedaan. „Ik ben heel consequent geweest”, zei Paisley laconiek tegen de Irish Times.

Al tientallen jaren vervult Paisley, geboren in de plaats Armagh, een unieke rol in Noord-Ierland. Op zijn twintigste afgestudeerd als dominee, voert hij sinds de jaren ’50 de Free Presbyterian Church of Ulster aan, een protestantse kerk voor ‘kleine luiden’. Erg omvangrijk is deze op zichzelf niet, met 12.000 leden. Maar Paisley gebruikte zijn kerk effectief als basis voor zijn politieke ambities, die hij in 1971 gestalte gaf met zijn eigen partij, de Democratische Unionistische Partij (DUP).

Al snel werd hij een van de bekendste figuren in de strijd tegen de katholieke minderheid, die eind jaren ’60 steeds gewelddadiger werd. Nooit is bewezen dat Paisley zelf moordpartijen van protestantse zijde op katholieken actief aanmoedigde. Wel werd onverzoenlijke retoriek zijn handelsmerk. Over de paus sprak Paisley doorgaans als de ‘anti-Christ’.

Lang was Paisley een luidruchtige figuur aan de zijlijn maar geleidelijk aan wist hij een breder publiek aan te spreken. Met zijn harde opstelling tegenover Sinn Féin en de IRA wist hij vooral de afgelopen tien jaar steeds meer de gematigde partijen de loef af te steken. Ook veel gematigde protestanten lieten zich door de welbespraakte dominee overtuigen dat de belangen van hun gemeenschap bij hem en zijn partij het best waren gewaarborgd. Zo werd de partij bij de verkiezingen van twee maanden geleden veruit de grootste. Geliefd mag Paisley niet zijn, velen respecteren hem toch. „Als zelfs Paisley tot de conclusie is gekomen dat het veilig is in deze coalitie te stappen, moet het wel goed zijn”, grapte een man in een protestantse bar gisteren.

Rectificatie / Gerectificeerd

De graphic Moeizame voorgeschiedenis Noord-Iers zelfbestuur (8 mei, pagina 5) mist twee belangrijke jaartallen. In 1690 versloeg stadhouder Willem III aan de Boyne de troepen van de katholieke koning Jacobus II. Protestanten herdenken die slag elk jaar met oranjemarsen. In 1921 sloten Groot-Brittannië en Ierland een verdrag dat de Ierse afscheiding legaliseerde. Verder wordt vermeld dat Britse agenten op bloody sunday in 1972 het vuur openden op katholieke betogers. Het waren Britse militairen.