De dominee met satan

Onder leiding van de 81-jarige presbyteriaanse dominee Ian Paisley is vandaag in Noord-Ierland een nieuwe regering gevormd. Vicepremier is de katholiek Martin McGuiness, aanhanger dus van een geloof dat de nieuwe premier altijd als een vloek heeft beschouwd. Als europarlementariër noemde Paisley de paus ooit op een spandoek een antichrist. Hij werd de zaal uitgezet. Over katholieken bulderde hij eens in een preek: „Burn them, burn them. Let them be ashes!”

De republikein Martin McGuiness was een commandant van de terroristische organisatie IRA. In 1973 werd hij aangetroffen in een auto vol met explosieven en tot een half jaar gevangenisstraf veroordeeld. Hij is lid van Sinn Féin, de politieke partij die aan de IRA is gelieerd en onder leiding staat van Gerry Adams, door Paisley ooit betiteld als ‘Satan op aarde’. Ziehier het nieuwe kabinet van Noord-Ierland. De wonderen zijn de wereld nog niet uit.

De burgeroorlog in Noord-Ierland is het bloedigste conflict in het naoorlogse West-Europa, met duizenden doden. Tot de beruchte dieptepunten in de Noord-Ierse geschiedenis behoort 30 januari 1972, Bloody Sunday, waarop 26 doden vielen onder demonstranten voor burgerrechten die in (London)Derry slaags raakten met Britse leger. Gebeurtenissen die Paul Greengrass inspireerden tot het maken van een speelfilm in documentairestijl en de Ierse groep U2 tot een wereldberoemd lied: Sunday Bloody Sunday.

Het keerpunt kwam in 1998. Het vredesakkoord dat op Goede Vrijdag dat jaar werd gesloten en dat voorzag in de vorming van een regionaal parlement, kan worden beschouwd als het fundament van de huidige politieke bebouwing. Al waren er daarna nog stevige hobbels en tegenslagen te overwinnen. Van belang was de geleidelijke ontwapening waartoe de IRA bereid bleek, al moet nog worden afgewacht of die volledig is geweest. Hetzelfde geldt voor de aankondiging van de protestantse Ulster Volunteer Force (UVF) die vorige week beloofde de wapens neer te leggen. De erkenning door Sinn Féin eerder dit jaar van het gezag van de Noord-Ierse politie en justitie was cruciaal. Net als het akkoord dat de politieke leiders van de protestanten en de katholieken op 26 maart sloten, waarmee ze de weg vrijmaakten voor de vorming van deze bijzonder regering.

De druk vanuit 10 Downing Street op de Noord-Ierse partijen en het geduld dat daar werd betracht, hebben ook zeker geholpen, in het bijzonder het dreigement van de Britse premier Blair dat Noord-Ierland weer rechtstreeks onder Londen zou worden gesteld en het parlement ontbonden.

De kiezers hebben Paisley’s DUP en Sinn Féin van McGuinnes en Adams dit jaar tot de grootste partijen gemaakt. De extremen werden tot elkaar veroordeeld, nadat de gematigde partijen er jarenlang niet in slaagden een stabiele regering te vormen. Het is een gewaagd en noodzakelijk experiment. Noord-Ierland heeft kansen. Het conflict was er niet alleen religieus van aard, maar zeker ook sociaal. De welvaart is de laatste jaren toegenomen. Dat helpt.

‘How long... how long must we sing this song’, vraagt Bono van U2 in Sunday Bloody Sunday. Zijn fans zullen zeggen: zing het nog vaak. Als het maar nooit meer móét.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het hoofdartikel De dominee met satan (8 mei, pagina 7) staat dat op bloody sunday 26 doden vielen. Het waren er veertien.