Waarom brengt 13 ongeluk?

Levensvragen zijn tijdrovend: nrc.next richt zich op alledaagse mysteries.

Vandaag de vraag: Waarom is 13 een ongeluksgetal?

Waarom brengt 13 ongeluk? Morgen weer een vraag Illustratie Lobke van Aar Aar, Lobke van

Door Juliette Vasterman

Een vriendin van mij kocht een huis dat nog gebouwd moest worden. Toen het eenmaal af was, bleek ze op huisnummer 13 te wonen. Haar postcode begon ook met 13. Ze was erg overstuur. Dit kon alleen ongeluk brengen.

Inmiddels is ze getrouwd, heeft ze een kind én een nieuwe baan. Haar huisnummer en postcode hebben geen onheil gebracht. Maar hoe komt het toch dat 13 als ongeluksgetal te boek staat?

De angst voor het getal stamt uit de Babylonische en Egyptische cultuur. Daar hanteerden mensen het 12-tallige stelsel. Het getal 12 stond voor volmaaktheid, verklaart Peter Nissen, kerkhistoricus aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Ook in het christendom is 12 perfect. „Denk aan de 12 stammen van Israël en de 12 apostelen in het Nieuwe Testament.”

Alles wat van het volmaakte getal 12 afweek, kreeg een bijzondere betekenis. Zo staat 11 voor onvolmaaktheid, want het is 1 minder dan 12. Niet voor niets begint op de elfde van de elfde het carnavalseizoen en heeft prins carnaval een raad van 11. „Mensen drijven de spot met 11. Denk aan spuit 11.”

Het getal 13 staat voor ongeluk, omdat de perfectie (12 plus 1) overschreden wordt. „Meer dan perfect moet rampspoed brengen”, zegt Nissen. Het getal wordt met het kwade geassocieerd. „God is volmaakt, hem overschrijden is dus duivels.” Deze elementen zitten diep in de psyche van mensen, zegt Nissen.

Het is dan ook niet voor niets dat er in een vliegtuig geen rij 13 is. „Er zijn veel mensen die bezwaar hebben tegen het getal 13”, zegt een woordvoerder van luchtvaartmaatschappij KLM. De missende rij is „een stukje service”. „Naja, de rij is er fysiek natuurlijk wel, alleen noemen we hem 14.” En zo zijn er in de Verenigde Staten gebouwen zonder kamer 13.

De angst voor de combinatie van het getal 13 en de vrijdag heeft een christelijke achtergrond. Tijdens het laatste avondmaal zaten Jezus en 12 apostelen aan tafel, in totaal 13 man. Een van die apostelen, Judas, verraadde Jezus. Jezus werd de volgende dag, op een vrijdag, gekruisigd. Die dag viel op de dertiende van de joodse maand Nisan, legt kerkhistoricus Peter Nissen uit.

Op de website kennislink.nl staat dat er vroeger in Parijs een uitzendbureau was waar mensen een veertiende man konden bestellen. Als iemand dan niet kwam opdagen bij het diner, waren de eters er zeker van dat ze de avond zouden overleven.