Sarkozy: We zijn terug in Europa

Veel politici in Europa zijn blij dat Nicolas Sarkozy president is geworden. Ze hopen dat de verlamming in de EU nu voorbij is.

Vriend van Europa, vriend van de Verenigde Staten. Boven alles: iemand anders dan Jacques Chirac. Met Nicolas Sarkozy is in Frankrijk de kandidaat aan de macht gekomen op wie de meeste politici in het Westen hoopten.

Maar, en dat weten ze in de rest van de wereld, hij is wel een Fransman en zal dus een scherp oog hebben voor het Franse nationale belang.

Nicolas Sarkozy is vast van plan van Frankrijk een volwaardige Europese speler te maken. Berlijn en Brussel zijn de twee hoofdsteden die de nieuwe president vrijwel direct na zijn aantreden op 16 mei wil aandoen. Daarmee geeft hij invulling aan zijn boodschap van gisteravond dat Frankrijk „terug is in Europa”. En daarop zaten ze in Brussel te wachten, Want: zonder Frankrijk geen Europa.

Intussen hopen de Verenigde Staten op meer ontspannen betrekkingen met de nieuwe Franse president. Aan de andere kant van de oceaan kent men de reserves tegen het Amerikaanse optreden in Irak, en Sarkozy wees zelf gisteren op het verschil van inzicht over de aanpak van klimaatverandering. Maar de toon zal wellicht anders worden. Het zal de Amerikanen niet zijn ontgaan dat Sarkozy de VS haast in één adem noemde met de Europese Unie.

In Brussel luidt de heersende opvatting dat met Sarkozy een oplossing van de impasse rond de Europese grondwet dichterbij is gekomen. De ‘verlamde’ Chirac van de afgelopen jaren leidde ook tot een verlamd Europa. Ook dat Sarkozy zegt meer te willen luisteren naar ‘de Europese burger’, is inmiddels een veel gehoord geluid.

„Ik heb er het volste vertrouwen in dat Sarkozy een leidende rol zal spelen bij het oplossen van het institutionele vraagstuk”, zei voorzitter José Manuel Barroso van de Europese Commissie gisteravond.

Ook uit Berlijn klonken positieve woorden. Sarkozy’s wens voor een pragmatische oplossing van de grondwetcrisis is zeker van belang „nu Europa zich in een zo’n beslissende fase bevindt”, aldus de Duitse bondskanselier Merkel. Maar er zijn ook aarzelingen. Duitsland, schreef de Frankfurter Allgemeine Zeitung vanmorgen moet rekening houden met een „ruigere toonzetting”. Sarkozy zal conflicten minder snel uit de weg gaan. Bovendien zal hij een zekere wispelturigheid tonen door zich soms als Europeaan, soms als atlanticus te profileren. De Duits-Franse samenwerking wordt er volgens de krant niet eenvoudiger op.

In Istanbul zal zeker genoteerd worden dat er in het Europese kamp weer een regeringsleider is bijgekomen die tegen Turks lidmaatschap van de Unie is. Net als Merkel is Sarkozy voorstander van een geprivilegieerd lidmaatschap dat slechts bepaalde voorrechten in de relatie met de Unie geeft.

[Vervolg Europa: pagina 5]

Argusogen

Aan Merkel, als roulerend voorzitter van de Europese Unie volgende maand tijdens de top van EU-regeringsleiders met voorstellen te komen om de Europese grondwetcrisis op te lossen. Met Sarkozy als vertegenwoordiger van Frankrijk is dat eenvoudiger dan als Royal zou zijn verkozen. Sarkozy heeft steeds laten weten dat een aangepaste Europese grondwet, door hem betiteld als ‘miniverdrag’, niet met behulp van een referendum geratificeerd hoeft te worden maar dat parlementaire goedkeuring voldoende is. In het voorjaar van 2005 zeiden de Franse kiezers die – net als de Nederlanders – nee tegen de Grondwet.

Volgens Sarkozy moet de EU streven naar een beperkte wijziging van de bestaande verdragen op basis waarvan de EU thans wordt bestuurd. Dit betekent bij voorbeeld andere stemverhoudingen, minder besluitvorming op basis van unanimiteit, een kleinere Europese Commissie en een vaste voorzitter van de Unie. Het begrip Grondwet kan wat hem betreft worden vergeten.

De Nederlandse regering denkt in dezelfde richting en wil de vraag of er weer een referendum moet komen overlaten aan de Raad van State. Minister Verhagen van Buitenlandse Zaken zei vanmorgen in het Radio 1 Journaal dat Nederland er met Sarkozy „een bondgenoot” bij heeft gekregen.