‘Royal is een vrouw, zij begrijpt dingen’

In Frankrijk werd met vrees afgewacht hoe de banlieues zouden reageren op een overwinning van Sarkozy. In Saint-Denis bleef het rustig.

‘La ville rouge’ heeft stand gehouden. In sommige Franse steden braken gisteravond ongeregeldheden uit nadat de overwinning van Sarkozy zich had afgetekend. In Parijs verzamelden zich een paar honderd relschoppers op de Place de la Bastille en gooiden stenen naar de politie. In Lyon, Nantes, Rennes en Toulouse deden zich soortgelijke taferelen voor. Maar in Saint-Denis bleef het rustig, op enkele incidenten na.

Van tevoren was men er niet gerust op. Het aangrenzende La Courneuve was in 2005 een van de brandhaarden van de banlieue-rellen. Het aantal immigranten onder de ruim 94.000 inwoners van Saint-Denis is hoog. De ‘rode stad’ ten noorden van Parijs wordt al sinds de Tweede Wereldoorlog geleid door de Parti Communiste (PCF). Sarkozy kreeg hier nauwelijks voet aan de grond: een derde van de stemmen ging gisteren naar hem.

In de Bar du Marché kijken ’s avonds om even na acht uur zo’n twintig mensen, vooral mannen van Arabische komaf, gelaten zwijgend naar Royals verliezerstoespraak. Het marktplein voor de bar is leeg. Overdag schoven hier vrouwen met rastavlechtjes, hoofddoekjes, sari’s en watergolfjes gemoedelijk langs de stallen. Nu is het stil, op één harde knal na. „Ah! Oorlog”, zegt een vrouw in het café. Ze neemt nog een teug van haar bier.

Teleurgesteld zijn de bargasten wel. „Het had Royal moeten zijn. Zij is een vrouw, zij begrijpt de dingen”, zegt Nicole, een moeder van twee tieners. Ze balt haar vuisten. Haar man knikt, hij is het met haar eens. „Nu Sarkozy aan de macht is, wordt het ieder voor zich”, zegt ze. „Ik ga mijn kinderen pushen om iets te bereiken, en verder hou ik voortaan met niemand meer rekening. Sarkozy zal voor sommigen misschien dingen verbeteren, maar de rest sluit hij keihard buiten.”

Een stem op Royal is hier niet iets om je voor te schamen, maar sommige inwoners verkeren wel in tweestrijd. Bernadette Genet, een frêle dametje van 66, durft ’s middags alleen op fluistertoon te onthullen dat ze „toch Ségolène” gestemd heeft. Sarkozy zou wel beter zijn voor Frankrijk, ook voor Saint-Denis, met zijn immigranten en zijn „troep”. Maar „een mens heeft niet alleen hersens, maar ook een hart”, zegt ze, met tranen in haar ogen.

„Mevrouw, ik sta hier nu twintig jaar mijn fruit te verkopen en ik heb deze stad af zien glijden tot een getto”, zegt Hervé Lallaouret (40). „Ik ben geen racist, maar de immigranten storten deze stad in het verderf. En Royal wil hen allemaal erkennen. Royal is een welzijnswerkster, ze verkoopt gebakken lucht. Ik stem op Sarko.”

Brice Heymmard hoort Lallaouret glimlachend aan. Frankrijk moet worden hervormd, dat vindt hij ook, maar hij heeft Royal gestemd, net als al zijn vrienden. „Tuurlijk”, bromt Lallaouret. „Zwarten zijn bang voor Sarko. Jij niet, jij doet je best. Maar wie niet wil werken of zijn papieren niet op orde heeft, is bang om eindelijk een keer aangepakt te worden.”

Heymmard zwijgt sereen. Hij is op zijn zesde uit Congo naar Frankrijk gekomen en woont sinds vijftien jaar in een vaalwitte torenflat in Cosmonautes, zo’n wijk waar Lallaouret met een vies gezicht naar wijst. Maar Heymmard woont er best. De huur voor zijn gezinsappartement is hoog, 560 euro. Maar verder is het er prima, iedereen kent elkaar. Er zijn wel rotjongens, jonge relschoppers die soms auto’s en vuilnisbakken in de fik steken – gewoon om rottigheid uit te halen.

De beheerders van zijn gebouw hebben gisteren alle grote vuilnisbakken uit de kelder weggehaald en er zal vanavond extra politie langsrijden. Heymmard is niet bang. Het is irritant, dat is alles. Hij wijst naar de overkant van de snelweg: daar, in La Courneuve, is het „un peu plus chaud”. Meer armoede, meer trammelant. Hij heeft er vrienden wonen, maar we gaan er niet heen. In 2005 beloofde Sarkozy, toen nog minister van Binnenlandse Zaken, dat hij deze wijk zou schoonmaken met een hogedrukspuit. Dat werkte als een rode lap op een stier bij de jongeren daar, legt Heymmard uit. Hun reputatie is sindsdien slecht. Hij begrijpt dat wel.