Massagraven Colombia geen verrassing

In Colombia werden vrijdag massagraven ontdekt. Justitie wist waar te zoeken op aanwijzing van betrokken paramilitairen.

De vondst van 105 lijken in Zuid-Colombia deden de autoriteiten vrijdag niet bij verrassing. De provincie Putumayo, waar de 65 massagraven lagen, was tot enkele jaren terug een van de gewelddadigste zones van het land. Het was vooral geen verrassing omdat justitie wist waar er moest worden gezocht: paramilitairen hadden de graven van hun slachtoffers zelf aangewezen.

Na lange onderhandelingen werd vorig jaar de demobilisatie van 31.000 extreemrechtse paramilitairen afgerond. Onder het bereikte akkoord biechtten hun leiders hun misdaden op. In ruil hiervoor – en voor het neerleggen van de wapens – kregen ze de garantie dat ze hooguit acht jaar de cel in gaan. En dat ze niet uitgeleverd worden aan de VS.

Mede dankzij deze deal is het in Putumayo nu rustiger. Daarmee is de provincie exemplarisch voor de redelijk succesvolle wijze waarop president Uribe het geweld in zijn land beteugelt – maar ook voor de kritiek die de rechts-conservatief hierop krijgt.

In Putumayo bracht de regering als eerste het Plan Colombia ten uitvoer. Het idee hierachter is dat met het uitroeien van de drugsproductie de gewapende groepen verstoken raken van inkomsten. Tegelijk werd met de para’s gepraat en werd de strijd tegen d linkse guerrilla opgevoerd. Colombia ontving voor het plan sinds 1999 ruim 4 miljard dollar aan militaire hulp van de VS.

In Putumayo was de strijd eind jaren hoog opgelaaid vanwege de vruchtbare landbouwgrond, de aanwezige olievelden en de strategische ligging tegen de grens met Ecuador. De van oorsprong marxistische guerrillabeweging FARC liet de cocateelt er opbloeien tot grote hoogte. Volgens schattingen van de VN werd er in 2000 ruim 60.000 hectare coca geteeld, zo’n 40 procent van het landelijke totaal. Dit konden de para’s niet over hun kant laten gaan,

Rond 1999 trokken zij het gebied binnen. „Met namenlijsten in de hand van burgers die zouden hebben gecollaboreerd of gesympathiseerd met de guerrilla”, omschreef de Colombiaanse krant El País de werkwijze. Na een verhoor besloten de para’s of de burgers in leven bleven. „Maar over het algemeen wachtte iedereen die in hun handen viel de dood.”

Met de nu aangetroffen lijken zijn in Putumayo nu 211 lijken gevonden. Dat kunnen er wel 3.000 worden, zei de Colombiaanse aanklager zaterdag. Het betreft vooral slachtoffers van de para’s.

Op de deal met de para’s klinkt daarom ook kritiek. Aanrichters van bloedbaden zouden wel erg makkelijk wegkomen. Die kritiek zwelt aan sinds zich een schandaal ontwikkelt rond volksvertegenwoordigers van Uribes coalitie. Zij onderhielden jarenlange nauwe banden met de paramilitairen. Ook bedrijven en het leger werkten samen met de doodseskaders.

Vorige week was Uribe op bezoek in de VS en Democratische Congresleden stelden kritische vragen over het schandaal. Uribe vertrok zonder de toezegging dat de miljarden dollars voor Plan Colombia ook de komende jaren nog worden overgemaakt.

In peilingen blijft Uribe echter onverminderd populair. Colombianen belonen hem voor het terugdringen van het geweld. Pas als de stroom dollars uit Washington daadwerkelijk opdroogt, komt daar mogelijk verandering in.