Het proces

Bij de ingang van Torarica, het duurste hotel van Suriname, stond een bord met de mededeling dat de KLM een besloten receptie hield in de grote feesttent bij de pier. Ik dacht: eens kijken op welk punt ze me tegenhouden, en met welke middelen.

Soms voel ik me echt een journalist die dit soort dingen wil checken. Ik liep door de weelderige lobby, waar een oude, waarschijnlijk onbespeelbare vleugel staat, langs de enorme panelen met boslandscreools houtsnijwerk, dwars door de pas vernieuwde bar, die nu lijkt op een Amerikaans milkshakecafé met roze en groene krukken, die zo hoog zijn dat je benen van twee meter moet hebben, door het terras langs het zwembad, over het pad langs de tennisbanen, en ik zag bij de pier een lange rij, allemaal notabelen in deftige avondkleding, die keurig hun uitnodigingskaart in de hand hielden.

De toegang werd bewaakt door twee jongedames. Ze verzochten me in de rij te gaan staan, maar ik zei op korzelige toon dat ik dat al had gedaan en even eruit was geweest – ‘kijk, daar staat mijn glas’ – en ik nam een halfvol wijnglas van de bar en wandelde naar binnen.

Dit is ongeveer het niveau van mijn heldhaftigheid. En inderdaad, in de feesttent stond gans de Surinaamse elite champagne te drinken ter ere van de komst van een nieuwe manager van de KLM. En Surinamers slaan nooit een feest over, zaken worden op feesten gedaan, maar dat is, denk ik, overal zo. En wie stond daar zomaar bij een glaasje? Chandrikapersad Santhoki. Die naam is bijna niet uitspreekbaar, maar u moet hem onthouden. Hij is de beste minister van Justitie die Suriname ooit heeft gehad en als het aan mij lag, werd hij president. Hij heeft de politieacademie in Nederland doorlopen en is een van de weinige bewindslieden van Suriname die iets gedaan krijgt.

Men zegt dat hij acht van de negen drugsbendes van het land heeft opgerold. Wat er met de negende aan de hand is, weet ik niet. En hij heeft vaart gezet achter het proces tegen Bouterse, die terecht moet staan vanwege de decembermoorden. Nou ja, voorzover je het vaart kunt noemen, want die moorden zijn in 1982 gepleegd. In ieder geval schijnt hij de meest bedreigde man in Suriname te zijn.

En daar stond hij dan, zomaar op een receptie met een glas in de hand. Heel aanspreekbaar, vond ik, en ik liep naar hem toe, gaf hem een hand, stelde me voor en zei: meneer Santhoki, ik had u nu zo kunnen neerknallen. Hij glimlachte minzaam en zei: „Dat denk ik niet, als u om u heen kijkt.” Wat ik deed. En ik zag toen pas al die heren in nette pakken van een afstand naar mij kijken, sommigen met de hand al in de binnenzak. Acht in totaal. Kijk, een besloten receptie weten binnen te komen is heldhaftig, maar dit was een pure stommiteit die ik niet gauw meer zal begaan.

Zo ongeveer is de sfeer momenteel in het land. Gespannen, nerveus, misschien zelfs verontrustend. Niemand weet precies wanneer het proces tegen Bouterse zal beginnen, maar iedereen is al tot de tanden gewapend. Dat is, in zo’n klein, doorgaans gemoedelijk landje, geen aangename gedachte.

Maar ik moet het niet overdrijven: de nervositeit heerst eigenlijk vooral onder journalisten. Zij moeten straks het meest ingewikkelde proces uit de Surinaamse geschiedenis verslaan, en hoe doe je dat als het gonst van de geruchten? Niets is verifieerbaar, maar iedereen heeft wel een ‘feitje’ te melden. Zal ik er een paar noemen? Dat het proces aanstaande is. Er is al een speciaal gerechtsgebouw ingericht, zwaar beveiligd, in een dorp op een uurtje rijden buiten Paramaribo. Het dorp wordt hermetisch afgesloten, de wegversperringen zijn er al, en alleen de plaatselijke bewoners mogen straks nog binnen, op vertoon van een goed zichtbare badge, die al is uitgereikt. Zegt men. En de vrouw en kinderen van Santhoki zijn al het land uitgebracht, zodat de minister wat meer armslag heeft. Er is ook het verhaal van een Nederlands-Amerikaanse vloot, die normaal in de buurt van Aruba rondhangt, maar nu voor de kust van Suriname dobbert, om bij eventuele onlusten in de stad de Suriname-rivier op te varen.

In de politieke partij van Bouterse (overigens de grootste partij van het land, maar wel in de oppositie), zou er ook wat rommelen. Er is een groep die denkt dat Bouterse schuldig bevonden zal worden en die groep wil nu al af van de partijleider. Er is ook een andere groep die geoefende raddraaiers van wapens voorziet, om een opstand te veroorzaken en de stad in lichterlaaie te zetten, als Bouterse zelfs maar wordt voorgeleid.

Ook zijn er geruchten over een mysterieuze amnestieregeling in het parlement, waarin bij voorbaat wordt gesteld dat eventuele schuldigen aan de moord op vijftien prominenten Surinamers op 8 december niet de gevangenis in hoeven. De kleine partij die dat voorstel aan een parlementaire meerderheid kan helpen, is niet razend betrouwbaar. Maar ja, welke partij en welke politicus zijn nu razend betrouwbaar? Toen Bouterse de macht had, heeft hij aan veel mensen onoorbare gunsten verleend. Stel nu dat hij tijdens het proces alles opbiecht? Dan zullen veel leden van de Surinaamse elite hangen en krijgt minister Santhoki het wel heel erg druk.

De enige die ik niet benijd in deze dagen zijn de journalisten. Ze staan uren in de zon met hun camera’s en horen alleen kletspraat. Althans, dat mag ik hopen.

ramdas@nrc.nl