Gezocht: zwarte kiezer

De grootste oppositiepartij in Zuid-Afrika heeft een nieuwe leider: ze is blank, ze is vrouw en ze blijft de burgemeester van Kaapstad.

DA-leider Helen Zille Foto AFP Cape Town mayor Hellen Zille gives, 08 March 2007, an intervew at her office in Cape Town. Cape Town's mayor says vigilance will be needed to sustain democracy in South Africa after bruising battles with the ANC in her first year leading the sole bastion of opposition to the ruling party. AFP PHOTO/RODGER BOSCH AFP

Helen Zille (56), burgemeester van Kaapstad, is gisteren gekozen als nieuwe leider van Zuid-Afrika’s oppositiepartij Democratische Alliantie (DA). Ten overstaan van de leden van het partijcongres beloofde Zille om samenwerking te zoeken met verschillende bevolkingsgroepen. In haar toespraak – in het Engels, Afrikaans en Xhosa – zei de nieuwe leider dat ze haar partij multiraciaal wil maken.

Daarmee zet Zille voort wat ze zich haar hele werkzame leven al nastreeft: bijdragen leveren aan de vreedzame overgang van het racistische naar een multiraciaal en democratisch Zuid-Afrika. „De grootste uitdaging die ons te wachten staat in dit land is los te breken uit de raciale ketenen”, zei ze vorige maand toen ze haar kandidatuur bekend maakte.

Wil de oppositiepartij op landelijk niveau echt een rol gaan spelen, dan moet ze meer zwarte aanhang zien te verwerven. De achterban van de DA bestaat nu voor slechts 2 procent uit zwarte kiezers. Regeringspartij ANC bezet 270 zetels in het parlement tegen 50 voor de DA.

Zille staat bekend als meer verzoeningsgezind en progressief dan haar voorganger Tony Leon, die de partij 13 jaar aanvoerde. Ze is nu ruim een jaar burgemeester van Kaapstad, en niet van zins om dat ambt neer te leggen. Gisteren zei ze dat de partij vertegenwoordigd zal worden door „vele gezichten”. Als het aan haar ligt, wordt Zille dus niet oppositieleider in het parlement.

Zille, getrouwd met hoogleraar sociologie Johan Maree en moeder van twee zoons, werd in Johannesburg geboren uit Duitse emigranten. Als journalist verwierf ze in 1977 bekendheid door als verslaggeefster van de Rand Daily Mail te schrijven over de verdachte omstandigheden waaronder anti-apartheidsactivist Steve Biko in de gevangenis stierf. Hij was niet ‘aan de gevolgen van een hongerstaking’ overleden, maar bleek doodgemarteld. In die tijd werd Zille ook politiek actief. Later werd ze ‘publiek conflictbemiddelaar’, een bruggenbouwer.

In haar toespraak noemde Zille, zelf voormalig minister van Onderwijs in de West-Kaap, de crisis in het onderwijs het grootste probleem waarmee Zuid-Afrika te maken heeft en de sleutel tot aanpak van de werkloosheid.