Debat over Sarkozy

Einde van een tijdperk

Wat een overwinning, wat een lange adem! De fantastische overwinning van Nicolas Sarkozy is er een die beslist lange tijd voor de geschiedenis van het land bepalend zal blijven. Allereerst vanwege de lange aaneenschakeling van records: een uitzonderlijk levendige campagne, de massale opkomst, en bovenal vanwege een stemmenoverwicht op links dat sinds De Gaulle niet meer was bereikt. En vervolgens omdat deze mooie verkiezing het einde van een tijdperk betekent en korte metten maakt met een enorme hoeveelheid oude veronderstellingen die lange tijd de organisatie van de politiek in Frankrijk kenmerkten. [..]

Een andere oude veronderstelling die naar het verleden moet worden verwezen: Fransen houden niet van politiek en helemaal niet van politici. Gisteren hebben ze het tegendeel bewezen, uiteraard door massaal te stemmen, maar ook door nu een staatshoofd te kiezen dat steeds heeft gezegd dat hij van de politiek zijn beroep heeft gemaakt, iemand die een buitengewoon professionele verkiezingscampagne heeft gevoerd. Daarmee wordt en passant nog een banaliteit de nek omgedraaid, namelijk dat de presidentsverkiezing een discussie tussen een man en het volk zou zijn. Dat gaullistische cliché houdt niet stand als je naar de feiten kijkt. Natuurlijk hechten de Fransen veel belang aan de persoonlijkheid van degene die ze aan de macht brengen, maar wat ze nog belangrijker vinden zijn de ideeën die hij verdedigt. En het is juist omdat het ‘presidentieel pact’ van links niet voldragen was, dat de linkse kandidatuur niet de campagne en de slijtageslag heeft kunnen volhouden; juist omdat Ségolène Royal door haar aanhangers eerder gekozen was vanwege haar persoon dan vanwege het volgroeid zijn van haar project, is ze geen president geworden. […]

Ten slotte de laatste vooronderstelling waar we vanaf moeten: de Fransen zijn rechts, maar ze stemmen links. Dat is heel lang het geval geweest, maar vandaag hebben de Fransen gekozen in overeenstemming met hun natuurlijke voorkeur: als volk met een voorkeur voor rechts, hebben ze een leider aan de macht gebracht die het Franse gedachtegoed opnieuw heeft geformuleerd en de ideeën van zijn team – en dat is nieuw – met trots uitdraagt. Het is trouwens, nu Frankrijk zich rechts gepositioneerd heeft, waarschijnlijk dat volgende maand deze uitslag bekrachtigd zal worden in de parlementsverkiezing.

Wat een nederlaag, wat een dreun! Afgezien van de buitengewoon zwakke score van Ségolène Royal (een van de zwakste tweede rondes van links sinds 1965), is het voor het eerst in dertig jaar dat links er niet in slaagt een rechtse president af te lossen, des te erger nu het een scheidende president betreft. En het is de derde achtereenvolgende keer dat de socialisten bij de presidentsverkiezingen het onderspit delven.

De Socialistische Partij is verslagen en links is gebroken. Wat een contrast met de glorieuze momenten van het ‘gezamenlijke programma’ en ‘samengesteld links’. Van de droom van een presidentiële meerderheid is niets anders meer over dan een onsamenhangend pact, met tegenzin gedragen door verdeelde socialisten, met argwaan bekeken door de vijandige broeders van ‘antiliberaal links’ en met veel achterdocht door de milieubeschermers die nu beroofd zijn van hun originaliteit.

Als eenmaal de storm van de nederlaag is gaan liggen, zal de Socialistische Partij zich weer bijeen moeten rapen.

De onvermijdelijke interne partijstrijd zal men snel achter zich moeten laten om binnen de partij een confrontatie van ideeën te organiseren waaruit een gemoderniseerde partij tevoorschijn kan komen. Een partij die vervlogen tijden vaarwel zegt, zoals alle verwante partijen in Europa hebben gedaan: de nationalisaties, de 35-urige werkweek en de cultus van overheidsuitgaven zonder zich zorgen te maken over efficiency. Misschien dat het grootste deel van de leiders van dit moment, nakomelingen van Mitterrand, plaats moet maken voor een nieuwe generatie. Per slot van rekening is dat precies wat gisteren is gebeurd: de nakomelingen van Jacques Chirac zijn vervangen. En de Chirac-stijl maakt vandaag plaats voor de Sarkozy-stijl.

We kunnen verwachten dat het land nu een periode van flinke hervormingen tegemoet gaat. Juist dankzij het vertrouwen dat deze onmiskenbare verkiezingsoverwinning hem heeft gegeven, zal de nieuwe president een grote verandering bewerkstelligen.

(Hoofdartikel Le Figaro)

Springerig tot opportunistisch

[...] De meerderheid van de Fransen heeft voor een man gekozen die als minister van Binnenlandse Zaken opviel met markante uitspraken, die zich voor beheerst herstel van de economie en de sociale politiek uitsprak. Maar Sarkozy heeft zich ook menigmaal openlijk uitgesproken voor protectionisme – zijn springerigheid grenst dikwijls aan opportunisme. Zo coherent als Sarkozy’s vernieuwingsprogramma lijkt, is het zeker niet. [...]

En wat verwachten de partners van Frankrijk? Een president die ze al enkele jaren denken te kennen en aan wie ze daarom ook heimelijk de voorkeur geven boven zijn rivale, die in de buitenlandse politiek nog een dilettant is. Maar tegelijk springt wel in het oog dat niet één prominente Europese politicus zich tijdens de verkiezingen met Sarkozy heeft laten zien.

Waarop een Europese partner zich moet instellen, is een president die het belang van Frankrijk altijd voorop zal stellen, en een president die – wat erg prettig is – niet van Europese doctrines houdt. Die in de Duits-Franse verhoudingen niet terugschrikt voor onbehouwen gebaren. En die soms de Atlanticus en soms het tegendeel is.

Makkelijker zal de omgang met Frankrijk in de toekomst niet worden.

(Hoofdartikel Frankfurter Allgemeine Zeitung)

Frans ruk naar rechts

[...] Veel Fransen die gisteren op Sarkozy stemden, koesteren een paradoxale hoop: ze verwachten van Sarkozy dat alles vernieuwd wordt – en dat de oude waarden blijven gelden. Het land rukt verder naar rechts.

[...] Men wil graag dat de staat weer autoriteit toont, dat het goede goed genoemd wordt en het slechte slecht. Dat zijn de wensen van de burgers die zich onder de zwijgende meerderheid rekenen.

[...] Royal heeft verloren, omdat zij door te velen voor incompetent wordt gehouden. Daarom hebben veel kiezers op Sarkozy gestemd die aanvankelijk erg sceptisch tegenover hem stonden. Ze verwachten van Sarkozy economisch herstel en nieuwe welvaart.

(Gerd Kröncke in de Süddeutsche Zeitung)