Spin, de betonrot van democratische politiek

Redacteur NRC Handelsblad

Washington. Dinsdag was het vier jaar geleden dat president Bush zijn ‘Mission Accomplished’-toespraak hield aan boord van het vliegdekschip USS Abraham Lincoln: de belangrijkste gevechtshandelingen in Irak waren voorbij.

Dinsdag, bijna 3.300 Amerikaanse en tienduizenden Iraakse slachtoffers later, was ook de dag waarop de president een veto uitsprak over een wet die verdere financiering van de oorlog in Irak koppelde aan een tijdschema voor terugtrekking. De Democratische leiders in het Congres lieten het wetsontwerp precies op die verjaardag op zijn bureau belanden.

Het Witte Huis volgde de oude lijn: de Democraten brengen de Amerikaanse militairen in Irak in gevaar door de financiering van de oorlog te saboteren. Na een week op herhalingsoefening in de VS krijg ik niet de indruk dat veel Amerikanen het geloven. De ban is gebroken. Het is eindelijk tijd voor de waarheid.

Bij oude bekenden en tientallen burgers in keurig volgens politieke voorkeur gebalanceerde radio-inbelprogramma’s beluister ik een intense vermoeidheid. De een noemt de ‘hypocrisie’ van het politieke proces het ergste, de ander de eindeloze, voorspelbare zwartmakerij over en weer. Moe zijn de mensen vooral van de eindeloze verdraaiing van feiten. De spin.

Nu Amerika bezig is te ontwaken uit de jaren van verdovend post-9/11 patriottisme, blijkt er zo veel te zijn dat met aplomb werd gezegd en niet waar was. Neem dé Iraktoespraak van die aardige Colin Powell in de Veiligheidsraad (5 februari 2003). CIA-directeur George Tenet zat vlak achter de minister van Buitenlandse Zaken. De ‘harde’ bewijzen bleken loos.

Tenet verkoopt dezer dagen op iedere radio- en tv-zender zijn boek At the Center of the Storm. Hij veegt vooral zijn straatje schoon. Het spinnen van de blunders is minstens even bewerkelijk als destijds het spinnen van de noodzaak van oorlog. Zes oud-CIA-agenten schreven hem naar aanleiding van zijn boek dat hij op het beslissende moment zweeg, het werk van zijn eigen mensen ondermijnde en de dood van duizenden onschuldigen bevorderde. Terwijl hij beter wist. De ex-CIA-directeur gaat niet in op de suggestie van zijn briefschrijvers om een deel van de opbrengst van zijn boek (voorschot 4 miljoen dollar) te schenken aan nabestaanden en gewonde veteranen. Net zo min als oud-onderminister van Defensie Paul Wolfowitz, architect van de oorlog, beseft dat hij iedere geloofwaardigheid heeft verloren om de Wereldbank te leiden. Via zijn advocaat, dezelfde die Clinton destijds bijstond met zijn impeachment, liet hij deze week weten dat zijn goede naam is besmeurd.

Ook Democraten zeggen hier: wat Wolfowitz voor zijn vriendin regelde is binnen de Washingtonse verhoudingen niet uitzonderlijk, helaas, maar daar gaat het niet om. Na zijn goeddeels mislukte oorlogsproject zou hij de wereld en de Bank een lesje geven in smetvrij openbaar bestuur. Zonder te luisteren. Overmoed en arrogantie komen hem duurder te staan dan nepotisme. Daarom wordt hij – zoals David Ignatius schreef in The Washington Post – opgeknoopt aan het kleinste stukje touw dat hij liet slingeren.

Wolfowitz verkiest al jaren spin boven (zelf)kennis. Die luxe was niet weggelegd voor Randall Tobias, de Amerikaanse onderminister voor Ontwikkelingshulp en aidsbestrijding. Het ging alleen om massage, maar de bewindsman die wereldwijd de deugden van onthouding bepleitte, keerde subiet terug naar de particuliere sector toen een justitieel opgejaagde escortmadam voor sjiek Washington haar telefoonlijst aan ABC-tv had gegeven.

President Bush herhaalde in zijn vetotoespraak dinsdag dat de Al Qaeda-vechters die Irak onveilig maken, van dezelfde tak waren die de aanslagen van 11 september 2001 had gepleegd. Hoe vaak dat verband ook is ontkracht. Deze week nog door zijn partijgenoot senator Chuck Hagel, die in een gesprek met columnist Bob Novak het idee dat in Irak een terroristische oorlog wordt gevoerd ‘nonsens’ noemde.

Dat is spin meestal: tot nonsens bijgepunte halve waarheden en onwaarheden die geen ander doel dienen dan politiek of zakelijk gewin. Deze week werd in Washington gepresenteerd: Unspun, finding facts in a world of disinformation. De auteurs, Brooks Jackson en Kathleen Hall Jamieson schreven het ‘uit zorg over de teloorgang van feiten in de politiek’. Samen zetten zij de onpartijdige politieke leugendetector factcheck.org op, de ontdekking van de presidentsverkiezing van 2004.

Misschien wel de meest vernietigende veroordeling van jarenlang spinnen kwam vorige week van een luitenant-kolonel van het Amerikaanse leger. In de Armed Services Times schreef overste Paul Yingling een moedige en verbluffende aanklacht tegen zijn superieuren, te lezen op www.armedforcesjournal.com/2007/05/2635198.

Yinglings essay A Failure of Generalship trekt een vergelijking met de Vietnam-oorlog. Toen sneuvelden 58.000 Amerikanen door een gebrek aan voorbereiding en coherente strategie. Ook toen hebben de verantwoordelijke generaals nagelaten op grond van hun deskundigheid de onwinbaarheid van de oorlog duidelijk te maken. „Als de generaal zwijgt terwijl de staatsman het land in een oorlog stort met onvoldoende middelen, dan is hij medeschuldig aan de gevolgen.”

Dat geldt ook in Irak, schrijft de onverschrokken cavalerist, die twee keer in Irak, in de Operatie Desert Storm en in Bosnië diende. Ook nu een gebrek aan realistische taxatie van de oorlog, de benodigde sterkte en de heftigheid van de opstand. Hij verwijt zijn generaals „intellectueel en moreel falen”. Zij moeten anders worden geselecteerd en beoordeeld. „Zoals het er nu voorstaat loopt een soldaat die zijn geweer kwijtraakt, meer risico dan een generaal die een oorlog verliest.”

In een woensdag verschenen rapport beschrijft Anthony Cordesman, gezaghebbend onderzoeker van het Center for Strategic and International Studies in Washington, het touwtrekken over de jongste Irak-financieringswet als een „van de meest onaangename en oneerlijke rondes partijpolitiek debat in de moderne politieke geschiedenis van de VS”. Zowel het Bush-Witte Huis als de Democraten met hun krappe meerderheid in het Congres kijken niet naar de werkelijke problemen in Irak en Afghanistan, zegt Cordesman. Zelfs nu blijven zij spinnen voor binnenlands gebruik.

En daar is Nederland de trouwe helper van. Destijds in Irak en nu in Afghanistan. Het is tijd voor de waarheid over de echte redenen waarom. Juridische spin over VN-resoluties en opbouw-spin over Uruzgan wint weinig Nederlanders. Zij willen overtuigd worden door eerlijke feiten en volwassen argumenten. Hun goede wil wordt aangetast door spin, de betonrot van democratische politiek.

opklaringen@nrc.nl