‘Op naar de rechter’

Steeds meer opiniemakers klaagden deze week over de ‘doorgeschoten macht’ van de aandeelhouders. Wat is de invloed van werknemers en vakbonden in de strijd om ABN Amro?

De aandeelhouders van ABN Amro hebben het voor het uitkiezen na de uitspraak afgelopen week van de ondernemingskamer van het Amsterdamse gerechtshof. Het bod van Barclays, of van de rivaliserende bankengroep? Maar wat hebben werknemers te kiezen? Zes vragen aan Robbert van het Kaar, senior onderzoeker bij het Hugo Sinzheimer Instituut voor arbeid en recht in Amsterdam.

Welke rol spelen de werknemers in deze miljardenstrijd?

„De belangen van het bestuur van ABN Amro en de werknemers lopen hier parallel. Zij willen allebei niet met het consortium in zee. Dat zou meer banen kosten in Nederland dan een fusie met Barclays. Die parallelle belangen heb je eerder gezien. Bij de ‘baggeroorlog’ waren het bestuur van bouwer en baggeraar HBG en de COR het ook eens. Bij de verkoop van de aluminiumdochter door Hoogovens waren de Nederlandse commissarissen in hoofdzaak tegen en de ondernemingsraad ook.”

De aandeelhouders kunnen kiezen, hoe ver gaat de macht van de werknemers en de vakbonden?

„De medezeggenschap is gekoppeld aan het bestuur van de vennootschap. Dat is vrij stevig georganiseerd zolang het biedingen zijn die met instemming van de directie worden gedaan. Wat je nu bij ABN Amro ziet is dat het tussen de aandeelhouders en de bieders gaat, waar het bestuur buiten spel wordt gezet. Dan gaat de medezeggenschap ook bungelen. In 2004 is de wetgeving gewijzigd om beleggers meer invloed te geven. Maar het probleem met medezeggenschap bij een situatie als bij ABN Amro bestond veertien jaar geleden, toen ik daar mijn proefschrift over schreef, ook al.”

Het consortium bestaat uit drie buitenlandse banken. Gelden de Nederlandse fusieregels ook voor hen?

„Jazeker. Bij overnames van Nederlandse door buitenlandse bedrijven wordt overleg met bonden en ondernemingsraad meestal gedelegeerd aan de Nederlandse partij, maar dat kan hier niet, gezien de tegenstand van ABN Amro. Het consortium moet overleg voeren. Als ze het negeren is dat aan te merken als onzorgvuldig gedrag, mocht de zaak ooit voor de rechter komen. Dat zou voor werknemers die zich willen verzetten extra munitie zijn, maar ik vraag me af of ze daarmee de oorlog winnen.”

Stel dat het consortium de strijd wint, de bank wordt opgebroken, Fortis neemt het Nederlandse deel, wat kunnen werknemers dan doen?

„De ABN Amro CAO zal op termijn worden geharmoniseerd met de CAO van Fortis, maar dat zal wel een paar jaar duren voordat dat is afgerond. Je krijgt op korte termijn een ronde van adviesaanvragen over reorganisaties, samenvoeging van afdelingen, sociaal plan, ontslagen, daar kan de ondernemingsraad negatief over adviseren. Als het bestuur desondanks de plannen doorzet volgt een maand bevriezing, waarin de ondernemingsraad eventueel bij de ondernemingskamer in beroep kan gaan.”

De beleggers en de banken waren afgelopen zaterdag partij op de spoedzitting van de ondernemingskamer. De vakbonden niet. Verbaast u dat?

„Ja. Als ik hen was had ik het wel gedaan. Zij zouden actiever mogen zijn. Sinds de ondernemingskamer is opgericht in 1971 hebben aandeelhouders honderden procedures gevoerd, vakbonden maar een stuk of twintig. Bij de strijd tussen hedgefondsen en Stork over het opbreken van het concern zaten de bonden er wel. Ze kunnen nog steeds iets doen. Er zijn voorbeelden van onderzoeken op last van de rechter naar het beleid en de gang van zaken van een belangrijke aandeelhouder, in ABN Amro’s geval: hedgefonds TCI dat de zaak in gang zette en eventuele bondgenoten.”