Elkerbout

In het interview met Marten Elkerbout doet hij de uitspraak dat iedere onderwijsvernieuwing is mislukt omdat eigenlijk geen van die hervormingen op de scholen is doorgevoerd. Ik ben van mening dat iedere onderwijshervorming: vmbo, 2e fase, studiehuis, etc. juist wel is gelukt omdat het doel steeds bezuinigen is geweest en dat doel is uitstekend gehaald. Om die bezuinigingen te verkopen zijn allerlei goedbedoelde onderwijsvernieuwingen eigenlijk gewoon misbruikt. Een van de noodzakelijkheden was het (sterk) verminderen van de aantallen leerlingen in het praktijkonderwijs aangezien dit veel duurder is dan theoretisch onderwijs (een factor 2 of meer). Dus: creëer het vmbo en zorg dat zoveel mogelijk leerlingen de theoretische leerweg (voormalige mavo) gaan volgen. Dit kon alleen als het niveau werd verlaagd. Maar hierdoor moesten ook de niveau’s van mbo, havo en vwo worden verlaagd anders kunnen vmbo- (en havo-leerlingen) niet meer doorstromen naar de hogere onderwijstypen. Dit heeft een algehele verlaging van alle onderwijsniveau’s tot gevolg gehad. Dit brengt mij op een tweede uitspraak van Elkerbout: ‘Het onderwijs mag geen selectiemachine meer zijn’. Historisch gezien is het onderwijs er juist altijd voor geweest te selecteren: waar heeft de maatschappij behoefte aan en welke leerlingen zijn het meest geschikt voor bepaalde beroepen. Vanaf eind jaren 60 is daar verandering in gekomen. En toen (te) grote groepen mensen aan het voortgezet onderwijs gingen deelnemen werd dat te duur. Het onderwijs is dus juist bedoeld als selectiemachine met de kanttekening dat iedereen dezelfde kansen moet hebben. Voor VO leerlingen is leren werken/studeren overigens nog het meest belangrijk. Dit vergt een individuele inspanning van de leerling (en leraar om voor echt uitdagende leerstof te zorgen) en staat haaks op de huidige veel geziene praktijk dat leerlingen met onvoldoende capaciteiten (werkhouding en leercapaciteit) toch diploma’s halen omdat ze met (ver) beneden de maat schoolexamens en steeds verlaagde normen voor het centraal examen niet meer worden uitgedaagd een prestatie te leveren. Hierover klagen de vervolgopleidingen. Ik zou een ander onderwijssysteem willen bepleiten en wel een voortgezet onderwijs waarbij de overheid slechts de eindtermen handhaaft en een controlesysteem hanteert dat leerplichtige leerlingen ook inderdaad onderwijs volgen. Het aanbieden van onderwijs en de financiering daarvan zou ik aan het privaat initiatief willen overlaten. We zijn dan in een klap verlost van een aantal problemen: een (veel te) hoge onderwijspost op de rijksbegroting (blijkbaar een belangrijk doel), een (veel te) groot ambtenarenapparaat bij OC&W (blijkbaar ook een belangrijk doel) en onderwijsvormen waar niemand op zit te wachten (zoals het nieuwe leren). Iedere school kan zich naar eigen inzichten profileren, de keuzes van ouders en leerlingen bepalen welke scholen zullen bestaan/floreren. Dr.ir. A.J.P. de Lange MSc MBA leraar natuurkunde Rijnlands Lyceum Oegstgeest