De loyaliteit van twee halfbroers

Er is deze lente in Nederland veel gesproken over loyaliteit. Een Nederlander hoort loyaal te zijn aan de staat en maar één paspoort te hebben. Twee paspoorten lijkt op het dienen van twee heren en dat zou, in tijden van oorlog en ellende, tot gedonder kunnen leiden. Zo ongeveer. Curieus dat er mensen zijn die denken dat loyaliteit afgedwongen kan worden met een stuk papier.

Wat is loyaliteit aan een staat eigenlijk precies? Je houden aan de wet, akkoord. Niet de kant van de vijand kiezen, als die onverhoopt ons land bij Lobith binnen zou vallen. Maar niemand kan zijn identiteit afleggen, zijn afkomst verloochenen, zijn achtergrond vergeten. En je kunt ook niemand dwingen zich thuis te voelen in een land. Hooguit kun je vriendelijk vragen of hij er zijn best voor wil doen.

In M deze maand een heel andere vorm van loyaliteit aan Nederland: een loyaliteit waar niemand op zat te wachten. Het verhaal van Dick Wittenberg gaat over een Ethiopische man met een Nederlandse vader, die zijn hele leven maar één ding wilde: erkenning van de bloedband met zijn familie en erkenning van zijn Nederlanderschap.

Het is het verhaal van Daniel Hoek, in Addis Abeba tot levenslang veroordeeld. En over zijn Nederlandse halfbroer, een frisse Friese fietsenmaker uit Oudemirdum, die onvoorwaardelijk koos voor zijn criminele familielid.

Het is een ongelooflijk verhaal. Over een jongen die op zijn tiende al aan de poorten van de Nederlandse ambassade in Addis Abeba rammelde om naar Nederland te mogen. En die nu, vanuit de gevangenis, alles op alles zet om zijn hervonden familie nooit meer los te laten. Daniel is een buitengewoon personage. Sentimenteel, berekenend, wanhopig, ondernemend, crimineel, dwingend maar ook ontroerend.

Wat is loyaliteit voor iemand die tussen twee culturen zit? Die weet dat hij altijd een buitenstaander zal zijn? Dan wordt het kiezen voor je eigen veiligheid. En laten we wel zijn: eigenlijk is het dat voor iedereen.