Verzin een verhaal

Met extreme standpunten trek je uitsluitend extreme kiezers en dat zijn er niet zo veel, anders zouden ze niet extreem zijn. De meeste kiezers zijn te winnen met standpunten die de meeste kiezers delen. Dat betekent dat een partij zich moet positioneren in het politieke midden en zo min mogelijk standpunten moet hebben die kiezers zouden kunnen afschrikken. Überhaupt zo min mogelijk standpunten. Hoe minder standpunten hoe beter. De PvdA heeft dit jarenlang uitstekend gedaan. Wouter Bos stond op recordhoogte in alle peilingen zolang hij geen enkel standpunt had. Het ging pas mis toen hij meningen ging verzinnen. En nu is de partij in crisis.

In zijn toespraak tijdens de 1 mei-viering in Zwaagwesteinde zei fractievoorzitter Jacques Tichelaar dat het al eerder is misgegaan. Hij gaf de schuld aan Wim Kok, die er in zijn topjaren een punt van maakte dat de partij haar ideologische veren moest afschudden. Waar je Tichelaar gelijk in moet geven is dat de PvdA op dat moment ophield een socialistische partij te zijn.

Al met al is die hele parlementaire democratie behoorlijk verwarrend. Dan ga je eerst je partij ontdoen van haar identiteit omdat een uitgesproken identiteit geen kiezers trekt en dan wordt tien jaar later de conclusie getrokken dat de partij ten onder gaat aan een gebrek aan identiteit. Nu moet de partij opeens weer op zoek naar ‘een verhaal’, zoals dat eufemistisch wordt genoemd, want met het woord ‘ideologie’ moet je natuurlijk ontzettend uitkijken als je kiezers wilt trekken.

En precies daar zit het probleem. Politieke partijen maken allemaal dezelfde fout: dat ze kiezers willen trekken. Ze hebben al lang afgeleerd om na te denken over de beste visie. In plaats daarvan denken partijen uitsluitend over de visie die het beste scoort in de peilingen. Zo implodeert de parlementaire democratie ten gevolge van haar eigen succes.

Wat we nodig hebben, is ideologie. Wat we nodig hebben, zijn extreme standpunten. Wat we nodig hebben, zijn partijen die zich niets van kiezers aantrekken en geloven in hun heilige missie om de wereld te verbeteren.

Ilja Leonard Pfeijffer

Dichter en romancier.