Thom Hoffman leek me nogal boos

Ze verzinnen elk jaar weer wat nieuws rond 4 mei. Leuk vind ik dat. Dit jaar is het de actie ‘Niet weggooien!’, waarbij mensen worden aangemoedigd om, zoals de actienaam al zegt, niets weg te gooien. Want, heeft men bedacht: misschien gooi je bij het opruimen van de zolder per ongeluk spulletjes uit de Tweede Wereldoorlog weg. Een voedselbon, bijvoorbeeld, of een oude verzetsheld. Je weet het niet! En die mogen niet verdwijnen.

De actiedag werd gisteren gehouden in het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum, en er waren diverse mensen uitgenodigd om te vertellen dat je niets mocht weggooien, onder wie acteur/fotograaf Thom Hoffman. Hij zou vertellen over het (niet weggegooide) archiefmateriaal waar Zwartboek op gebaseerd is. (Voor de grotbewoners: Zwartboek is een film over de oorlog, en Thom Hoffman speelde er de hoofdrol in.)

Thom Hoffman leek me nogal boos. Vorig jaar, toen Zwartboek uitkwam schreef Jessica Durlacher een hilarisch artikel in Vrij Nederland over alle geschiedkundige fouten in de film. Dat waren er nogal wat. Er zat nog net geen msn’ende nazi in, bij wijze van spreken.

Dit artikel was Thom duidelijk in het verkeerde keelgat geschoten, en hij ging het zaaltje met toehoorders, vooral veel opgewonden vrouwen van veertig, nu uitleggen dat Zwartboek juist heel authentiek was. Zo had elke auto in de film, vertelde Thom, een nummerbord dat er precies zo uitzag als nummerborden er in de oorlog uitzagen. „En daar heb ik niets over gelezen in de schrijvende pers!” zei hij kwaad. Ik lees zelden iets over de authenticiteit van nummerborden in speelfilms in de schrijvende pers, maar misschien is dat ook wel verkeerd. Misschien moet er meer aandacht komen voor de rol van het nummerbord in de speelfilm.

De rest van zijn presentatie besteedde Thom vooral aan foto’s van en verhalen over Paul Verhoeven. We kregen een jeugdfoto van Paul Verhoeven te zien, onder de begeleidende tekst: „Dit is de kleine Verhoeven, met zijn oorlogsgebitje en zijn lieve haartjes.” En natuurlijk Thoms eigen foto’s van de regisseur aan het werk: in gedachten verzonken, hoofd naar beneden, in de hectiek van de filmset. „Een peinzend standbeeld”, was hierbij het commentaar van Thom. „Soms legde Paul Verhoeven de opnames ineens minutenlang stil, en dan ging hij nadenken.” Geen wonder dat die film zoveel geld gekost heeft, dacht ik.