Elektronische oerklanken

Abacadabra is een Russisch festival voor elektronische muziek en mediakunst.

Het brengt ‘Very Intelligent Dance Music’, en Moldavische bruiloftsmuziek van OMFO.

Op Abracadabra, het Internationaal Festival van Elektronische muziek en Mediakunst in Moskou, tonen sommige Russische vj’s zich onvermoeibare leveranciers van abstracte voorstellingen in zwart, wit en grijs. Achter hun grauwheid vermoed je een duistere boodschap. Maar ook hun meer figuratieve collega’s stemmen niet vrolijk. Zij worden vooral geïnspireerd door de seksindustrie, de ruimtevaart en het Russische landschap, met als gevolg een overdaad aan naaldbomen, marsmannetjes en orale seks.

Hoewel de meeste vj’s op dit festival uit Moskou komen, ontwaart vj Anastasia (artiestennaam: Anasteziya) uit Novosibirsk in Siberië ook daar een opmars van vj’s: „Mediakunst voorziet in een behoefte omdat een stad als Novosibirsk geen enkele vorm van spektakel heeft te bieden. De laatste tijd verschijnen in barretjes en clubs opeens projecties bij de muziek. Omdat het een toegankelijke kunstvorm is, grijpt het verschijnsel snel om zich heen. Het publiek kijkt naar de beelden en denkt: dat kan ik ook. Zo ging het ook met mij.”

Abracadabra is het eerste festival in Rusland dat een podium biedt aan een brede groep experimentele beeld- en geluidskunstenaars. Drie dagen lang laat een twintigtal muzikanten en dj’s hun muziek begeleiden door even zoveel vj’s. Door de nadruk te leggen op experiment houdt dit zelfverklaarde festival voor ‘Very Intelligent Dance Music’ zich verre van de ‘niet-serieuze’ clubcultuur. Hoofdact is Daddy G, de helft van het Britse dance-pioniersduo Massive Attack. De Amerikaanse elektro-harpiste Zeena Parkins en de aanstekelijke Petersburgse rappers van 2H Company treden ook op. Vanuit Nederland zijn overgekomen klankkunstenares Fay Lovsky en de Russische emigrant OMFO (Our Man From Odessa) en band.

Drumcomputers, mengpanelen, samplers, beamers en laptops horen tot de standaarduitrusting van de elektronische artiest. Toch opent Abracadabra met een akoestisch orkest van strijkers, blazers, slagwerkers en een pianiste. Het Moskouse ensemble Studija Novoj Muzyki (Studio van Nieuwe Muziek) speelt in de bioscoopzaal van filmhuis 35MM house, acid jazz en drum’n’bass in de vorm van een klassieke symfonie. Direct hierop volgt het audiovisuele geweld van het Japans-Duitse duo Cyclo. Visual artist Ryoji Ikeda en soundwizard Carsten Nicolai proberen abstracte muziek te visualiseren. Een doffe bromtoon vormt het fundament van Cyclo’s geluidsmuur, terwijl op het scherm rusteloos een verticaal streepje trilt. Zodra uit de duisternis de onheilspellende klanken opstijgen, spat het streepje uiteen over het hele scherm, alsof de monitor op de hartbewaking op tilt slaat.

Het nachtprogramma is aan de oever van de Moskva in een congres- en tentoonstellingencomplex dat nog sfeerlozer is dan de Amsterdamse RAI. In het tot ‘Abradome’ omgebouwde Paviljoen 4 – formaat fabriekshal – danst het hippe Moskouse publiek op hypnotiserende beats van de dance-acts. Achter het podium bereiden OMFO en band zich voor. Fay Lovsky is blij dat ze OMFO’s elektronische sovjetfolklore eindelijk hier ten gehore kunnen brengen. „De muziek die we spelen vindt hier zijn oorsprong. Hoewel ik nooit eerder in Rusland ben geweest voelt dit als een thuiswedstrijd.”

Fay Lovsky verzorgt als ‘Lady from Beyond’ met vibrafoon en theremin de special effects bij OMFO’s ‘kosmische folklore’. Tijdens het optreden zit German Popov alias OMFO achter zijn computer en ziet toe op het spel van zijn muzikanten. Transsylvaniër Vasile Nedea beweent op zijn cymbalom een verloren liefde uit Italië terwijl de Azerbeidzjaanse Rassoel Kazimov de achtsnarige tar bespeelt. „We spelen geen intelligente dansmuziek, maar muziek voor Moldavische bruiloften en Oezbeekse restaurants”, roept OMFO. De schermen achter hem vullen zich met beelden van oosterse tapijten en grazende schapen in een Karpatenweide.

Elektronische muziek bestaat bij de gratie van subgenres: dubtronica, drone ambient, emo rap, chopped & screwed of bleep techno – alles komt hier voorbij. Het meest ontregelend is de glitchcore van de Canadees Venetian Snares (Aaron Funk). De als authentieke rocker uitgedoste Venetian Snares is het enfant terrible van de dance en dat zullen we weten. Met onnavolgbare breakbeats zet hij niet alleen het publiek voortdurend op het verkeerde been, maar ook de organisatoren, door wel dertig keer een einde aan zijn optreden te breien, om vervolgens doodleuk verder te spelen.

Een paar honderd meter verderop is in het kleinere Paviljoen 6 het Abralab ingericht. De sfeer is er intiemer, de dansstijl loom. Op het podium is meer ruimte voor experiment. Pendelend tussen Abradome en Abralab vindt het publiek in het wel erg gevarieerde aanbod soms moeizaam zijn weg. Terwijl de massa host op Daddy G, die teert op oude succesnummers, verricht artieste Zavoloka uit Kiëv in amodieuze kamerjas en met amodieus scheefgeknipte pony voor een select publiek een artistiek wonder.

Verborgen achter haar Allen & Heath Mixwizard vermengt deze Oekraïense wezensvreemde elektronische oerklanken met Slavische vrouwenkoren, terwijl de zombie-achtige verschijningen op het scherm de intensiteit van haar show verhogen. Het is dan ook in dit kleine, enigszins genegeerde paviljoen dat het festival toont wat het op het best kan zijn: een broedplaats voor toegewijde, experimentele artiesten die hun niet altijd toegankelijke, maar oorspronkelijke beeld en muziek brengen.