Een monument waarin gezwommen wordt

Waar winden stedelingen zich over op? In Zwolle ligt een monumentaal openluchtzwembad. Zonder water.

Er kan niet gezwommen worden in het enige openluchtzwembad van Zwolle. Nog niet. Het gras op de speelweiden is gemaaid. Rode beuken, acacia’s en suikeresdoorns staan in het groen. Maar de bassins zijn leeg. Pas over vier weken kunnen abonnementhouders hun eerste duik nemen.

Raadsleden stellen vragen aan burgemeester en wethouders. Michiel van Harten (GroenLinks): „Het is hartstikke mooi zwemweer. Het openluchtbad wordt in stand gehouden door vrijwilligers en de gemeente heeft dat als positief beoordeeld. Er is grote behoefte aan dit zwembad. Wij vragen de gemeente in overleg te treden met de beheerders.”

Het zwembad is eigendom van de gemeente, maar wordt beheerd door de bezoekers zelf. Het openluchtbad zou allang zijn gesloten, als niet een groep omwonenden de zweminrichting had gekraakt.

Vijftien jaar geleden werden onder aanvoering van bewoner Ron van de Berg aan het einde van het badseizoen de hekken doorgeknipt. Vier maanden lang bivakkeerden ze in tenten. Totdat duidelijk werd dat de gemeente bereid was mee te werken aan een exploitatie door vrijwilligers. Ron van de Berg is inmiddels beheerder van het zwembad, een van de weinige betaalde krachten van de Vereniging Openluchtbad Zwolle.

Zwolle leed destijds jaarlijks enkele tonnen verlies op de exploitatie van het bad. Dat de vrijwilligers het monumentale zwembad nu wél kunnen exploiteren, komt door de grote betrokkenheid van de bezoekers. „Mensen voelen het als hun eigen zwembad en zijn er met hart en ziel aan verbonden”, zegt wethouder Janco Cnossen (ChristenUnie). Wie hier wil zwemmen, kan niet zomaar een kaartje kopen, maar moet een abonnement nemen. En dat is nog niet alles, zegt Ron van de Berg tegen mensen die hem in zijn kantoortje in het zwembad bellen. „Jazeker kunt u een abonnement kopen”, antwoordt hij op een vraag aan de andere kant van de lijn. „U weet dat er wel een paar restricties zijn?” Elk gezin moet per seizoen zes uur helpen. Achter de kassa zitten. Schoonmaken. Toezicht houden naast de badmeesters. „Sommige mensen proberen die uren af te kopen. Maar daar beginnen we niet aan want anders komen we vrijwilligers te kort.” De arbeid weerhoudt sommige buurtbewoners van de aankoop van een abonnement. „Het is een prachtig zwembad, maar ik wil gewoon een kaartje kopen”, zegt een vrouw die naast het bad haar hond uitlaat. „Jammer.”

Het openluchtbad heeft zesduizend leden. Het zou deze week misschien ook allang open zijn geweest, als het niet zo’n fraai rijksmonument was. Het zwembad dateert van 1934 en is volgens kenners een geslaagd voorbeeld van het Nieuwe Bouwen. Veel functionalistische elementen uit het ontwerp van architect Jan Gerko Wiebenga zijn nog intact. De ranke springtorens. De ijzeren deuren in het kassagebouw. De kleerhangers. En de symmetrische vorm, met dubbele bassins, om mannen en vrouwen gescheiden te laten zwemmen. Maar het beton in de bassins vertoont elk jaar meer scheuren. Die scheuren moeten voor aanvang van het badseizoen worden gedicht. „En dat kost tijd”, zegt voorzitter Gerrit Kuper van de vereniging. Bovendien is de bodem van de bassins vrij dun en kwetsbaar, zodat het water alleen geleidelijk kan worden ingelaten. De vrijwilligers pompen het water op uit een wel. Dat water is koud en alleen tegen hoge kosten te verwarmen. „We gebruiken het liefst de zon als verwarming”, zegt beheerder Ron van den Berg.

Het bestuur van het openluchtbad is in overleg met de gemeente over structurele steun. Met name voor het groot onderhoud. „We zijn een vereniging met vrijwilligers, maar steun zou prettig zijn”, zegt voorzitter Gerrit Kuper van het zwembad. Wethouder Janco Cnossen vertelt dat hij daar welwillend tegenover staat. „Dit is een monument waarin gezwommen wordt. Als er iets mee gebeurt, zijn wij daar verantwoordelijk voor.” Mocht het bestuur van de zwembadvereniging steun vragen om daarmee nu eerder de deuren te kunnen openen, „dan kijk ik daar graag naar”, aldus de wethouder.

Het bad sloot vorig jaar overigens pas eind september, later dan de meeste andere zwembaden.