Grijpgraag en de gier

Mooie beloften, mooie popconcerten ook.

Twee jaar geleden verklaarden de leiders van de G8, de zeven grootste industrielanden en Rusland, in het Britse Gleneagles dat zij 55 miljard dollar aan derdewereldschulden zouden kwijtschelden, én dat zij hun ontwikkelingshulp aan Afrika per 2010 zouden verdubbelen én dat de schuldkwijtschelding niet ten koste zou gaan van bestaande hulpstromen.

Zoals dat gaat, bleef vooral de belofte hangen. Maar bijna twee jaar later is de nasmaak even wrang als Sir Bob Geldofs optreden op Live8. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) berichtte vorige maand dat de ontwikkelingshulp in 2006 was gedaald.

Wie de kosten van de schuldkwijtschelding uit de officiële hulpstromen tilt, ziet dat de VS (-20 procent), Canada (-9,2 procent), Italië (-30 procent) en Japan (-11,6 procent) in feite hun hulp hebben laten dalen. Daar staat een zeer bescheiden stijging in Frankrijk (1,4 procent) en Duitsland (0,9 procent) tegenover, en een toename van 13,1 procent voor Groot-Brittannië – de gastheer van de G8 van destijds. Er zijn aanwijzingen dat het dit jaar nog minder wordt.

Geschokt? Kom dan mee van de gevallen adelaars van Gleneagles naar de gieren van Donegal International, een op de Britse Maagdeneilanden gevestigde Amerikaanse opkoper van goedkope schuld – ook wel vulture fund. Donegal kocht in 1999 een Roemeens exportkrediet aan Zambia uit 1979, dat oorspronkelijk 15 miljoen dollar bedroeg, maar door achterstallige rente inmiddels een waarde had van 30 miljoen. Donegal betaalde er slechts 3,2 miljoen dollar voor. Een koopje. Uiteindelijk claimde Donegal voor de rechter 55 miljoen dollar van Zambia dat – wat een verrassing – ook sinds 1999 was achtergebleven met zijn betalingen.

Vorige week bracht de Britse rechter de claim van Donegal met 70 procent terug. Maar niet dan nadat hij getuigen namens Donegal op de vingers had getikt, wegens oneerlijke antwoorden in een eerdere zitting.

Zambia, waar 80 procent van de bevolking onder de armoedegrens leeft en waar de gemiddelde levensverwachting 38 jaar is, betaalt Donegal nu 16 miljoen. Dat staat volgens ontwikkelingsorganisaties gelijk aan twee maanden van het jaarlijkse overheidsbudget voor de gezondheidszorg.

Immoreel? Maar ja: het mag. Want het is niet verboden derdewereldschulden op te kopen en er daarna voor de rechter het volle pond voor te willen krijgen.

Fijne jongens. Bij hen vergeleken zijn de adelaars engelen.

Maarten Schinkel