Afghanen zien geen verschil NAVO en VS

De NAVO-missie ISAF en de door de VS geleide antiterreurmissie in Afghanistan gaan beter overleggen. Zo moet het aantal burgerslachtoffers verminderd worden.

Het waren geen NAVO-troepen, wier optreden afgelopen weekeinde in de Afghaanse provincie Herat – volgens Afghaanse autoriteiten en de Verenigde Naties – tot meer dan vijftig burgerslachtoffers heeft geleid. Het ging om een actie van Operatie Enduring Freedom (OEF), die naast de NAVO-missie ISAF nog altijd voortgang vindt als een grootscheepse terroristenjacht, omgeven met veel onduidelijkheid en geheimzinnigheid.

Maar wat er gebeurd is nabij Shindand, in het westelijke Herat, geeft wel voeding aan de al langer ook in NAVO-kringen gevoelde vrees dat de wijze waarop vooral Amerikaanse troepen soms optreden het toch al wankele draagvlak onder de bevolking in gevaar brengt. Ook al komen de NAVO-troepen, zoals de Nederlanders in Uruzgan of de Duitsers in het noorden van Afghanistan, met de beste, opbouwende bedoelingen.

De Afghaanse president Karzai, zelf in hoge mate afhankelijk van de buitenlandse aanwezigheid in zijn land, heeft zich tot tolk gemaakt van de verontwaardiging onder de Afghanen over de manier waarop buitenlandse troepen soms ruw optreden en burgerslachtoffers maken, en dat onbedoelde schade noemen. In Jalalabad, waar Amerikaanse soldaten de afgelopen weken twee keer burgerslachtoffers gemaakt hebben, vormt zich een heuse beweging tegen de buitenlandse militaire aanwezigheid als zodanig, in de vorm van nu al dagen durende studentenprotesten.

Wat er precies gebeurd is in Shindand wordt nog onderzocht. Bronnen in Kabul zeggen dat een Amerikaans-Afghaans-Roemeense legereenheid in het gebied jacht maakte op opstandelingen – niet de Talibaan, maar strijders van lokale krijgsheren die over aanzienlijke middelen en wapenopslagplaatsen beschikken. Over hen bestaat de vrees dat zij zich in de toekomst wel bij de Talibaan zouden kunnen aansluiten.

Een deel van de eenheid liep in een hinderlaag en er werd besloten om de situatie met luchtsteun te beëindigen. Dat is gebeurd, op drastische wijze; volgens sommige bronnen zijn Amerikaanse B1-bommenwerpers ingezet. Ook is luchtsteun ingezet van de NAVO-missie ISAF, waarvan de Nederlandse F16’s deel uitmaken. Zulke steun van ISAF aan OEF is overigens conform de afspraken: in extremis, zoals dat heet.

Veel NAVO-landen delen de zorgen van president Karzai over het psychologische effect van burgerslachtoffers. Dat de slachtoffers bij Shindand niet door ISAF, maar door Enduring Freedom zijn gevallen, is een detail dat aan de Afghaanse bevolking niet is besteed, menen zij: in de ogen van de bevolking is een buitenlandse soldaat een buitenlandse soldaat. Deze NAVO-landen pleiten voor meer coördinatie wanneer de Amerikanen in het kader van OEF acties zoals nu in Helmand entameren, en voor meer terughoudendheid en minder geweld bij OEF-acties.

Al deze zorgen kwamen gisteren samen in een bijeenkomst op het presidentiële paleis, kort voordat Karzai in een persconferentie zou verklaren dat de maat vol is. Aan tafel kwamen hoge NAVO-functionarissen, de Amerikaanse ambassadeur in Kabul en de vertegenwoordiger van de VN tot de conclusie dat het zo niet langer kan doorgaan, op straffe van een volksbeweging tegen ‘elke buitenlandse militaire aanwezigheid’. Besloten is tot meer overleg de missies op elkaar af te stemmen.

Hoe dat overleg er gaat uitzien is nog volstrekt onduidelijk. In elk geval hangt alles af van de goede wil van de Amerikanen, die OEF leiden en in ISAF de grootste troepenleverancier zijn, en die op hun NAVO-bondgenoten vaak de indruk wekken het hele onderscheid OEF-ISAF sowieso maar een beetje onzin te vinden. Zo kon de commandant van ISAF, de Amerikaanse generaal Dan MacNeill, er door de bondgenoten gisteren maar ternauwernood van worden weerhouden excuses aan te bieden voor het incident in Shindand.

Rectificatie / Gerectificeerd

Het artikel Afghanen zien geen verschil NAVO en VS (3 mei, pagina 5) vermeldt dat de AmerikaanseISAF-commandant in Afghanistan excuses wilde aanbieden voor Afghaanse burgers die slachtoffer werden van een militaire actie in Shindand , die niet werd uitgevoerd door ISAF. Het was de Amerikaanse ambassadeur bij de NAVO die excuses bepleitte