VN proberen bos te redden met geld van Bill Gates

Nederland heeft een diplomatiek succes geboekt in de strijd tegen mondiale ontbossing. Voortaan kunnen daarbij, samen met publiek geld, ook private middelen worden ingezet.

Hans Hoogeveen

Nederlandse ambtenaren hebben in New York een „klein feestje” gevierd. Na vijftien jaar onderhandelen werd afgelopen weekeinde onder hun voorzitterschap een internationaal akkoord bereikt over duurzaam bosbeheer. Het resultaat werd behaald tijdens het zevende Bossenforum van de Verenigde Naties, het ‘United Nations Forum on Forests’, onder voorzitterschap van directeur internationale zaken Hans Hoogeveen van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Hoogeveen: „We hebben het afgelopen jaar met stille diplomatie, veel reizen en hard werken de conferentie voorbereid. Dan is dit een mooi resultaat.”

Wat levert het akkoord op?

„Er wordt jaarlijks dertien miljoen hectare bos gekapt. Dat gebeurt vooral in landen als Brazilië en Indonesië en in Afrikaanse landen als Gabon. Er is nu internationaal overeenstemming over vier doelstellingen. De ontbossing moet de komende jaren worden tegengegaan. De leefomgeving van mensen die van de boskap afhankelijk zijn moet verbeteren. Er moeten meer beschermde bosgebieden komen. Maar het belangrijkste is dat er nu meer geld beschikbaar komt voor ontwikkelingslanden.”

Waarom heeft dit akkoord zo lang op zich laten wachten?

„Omdat er grote belangen op het spel staan. Niet alleen van de landen die van het kappen van bossen afhankelijk zijn, maar ook van de houthandel. De houtafhankelijke landen wilden maatregelen nemen, maar eisten extra financiële middelen. Dat geld moet komen van de donorlanden, maar zijn in een eeuwige strijd verwikkeld over hun ontwikkelingsgelden. Die willen ze niet alleen aan bossen besteden, maar ook aan armoedebestrijding en klimaatverandering.”

Waarom is het nu wel gelukt?

„We hebben gebruik gemaakt van de toegenomen aandacht voor het milieu. We hebben onderzoek laten doen naar een financieel instrument, waarmee niet alleen publieke maar ook private gelden kunnen worden gebruikt. De afgelopen jaren willen steeds meer multinationals steun geven aan duurzaamheidsprogramma’s. Bovendien zijn er veel particuliere initiatieven, in de Verenigde Staten en het Midden-Oosten. Denk aan initiatieven van Bill Gates en Bill Clinton. Er is nu een instrument ontwikkeld waarmee vermoedelijk de Wereldbank gaat uitwerken hoe je deze publieke en private middelen kunt samenbrengen. Nederland en de Verenigde Staten zullen de komende anderhalf jaar daarbij het voortouw nemen.”

Hoe veel geld komt er beschikbaar?

„Daar kan ik geen uitspraak over doen. Maar het gaat zeker om honderden miljoenen.”

Wat was het grootste knelpunt bij de onderhandelingen?

„Tot op het allerlaatste moment was er een aarzeling bij de donorlanden. Zij waren bang dat er toch extra druk komt op hun publieke gelden voor ontwikkelingshulp door de inzet van private gelden. Wordt er niet ook bij ons aan het belletje getrokken? Ook lag er de eis dat het geld doelmatig wordt besteed en dat er geen fraude en corruptie in het spel komt.”

Waar is het geld voor nodig?

„De houtafhankelijke landen gaan nationale programma’s uitwerken. Veel bossen worden gekapt om er landbouwgrond van te maken. Met het geld kan een omslag worden bereikt. Gekapte bossen worden opnieuw beplant. En er kan kennis worden overgedragen over hoe je bestaande landbouwgronden beter kunt benutten.”

Er zijn al veel initiatieven om de bossen te redden, het FSC-keurmerk bijvoorbeeld. Wat voegt dit verdrag daaraan toe?

„De afspraken zijn veelal versnipperd. Met dit verdrag is coördinatie mogelijk. Landen kunnen door de bundeling van acties van elkaar leren. Bovendien kunnen we de voortgang beter gaan meten.”