Polen willen werk en eigen kerk

Vandaag zijn de grenzen voor Oost-Europese werknemers opengegaan. Met het aantal Polen groeit ook het aantal Poolse rooms-katholieke parochies in Nederland.

Den Haag, 1 mei. - „Halleluja, halleluja, halleluja”, galmt het door de kerk. Een laatkomer slaat snel nog een kruisje. Na het gezang gaan de aanwezigen weer zitten en vervolgt pastoor Slawomir Trypuc zijn preek. In het Pools. Enkele honderden katholieke Polen, maar ook Slowaken, bezoeken elke zondagochtend de mis van de Poolse parochie in Den Haag. De kerk is gevestigd in het Spaansche Hof aan het Westeinde, op een steenworp afstand van de Grote Kerk. De Poolse kerk ligt verscholen achter de gevels van het Westeinde, vanaf de straat is alleen de toren te zien.

„Weinig Nederlanders weten dat deze kerk hier is”, zegt Jola Beining (56) op de binnenplaats na de mis. Sinds zes jaar kan ze terecht in de Poolse kerk aan het Westeinde, daarvoor bezocht ze Nederlandse kerken. Aanvankelijk was de mis in Den Haag eens in de drie weken, maar sinds een paar jaar wordt die wekelijks gehouden. Ook in steden als Rotterdam, Utrecht en Amsterdam is er elke zondag een mis van de Poolse Rooms-Katholieke Kerk. In Nederland zijn er vier Poolse parochies, die missen verzorgen in ongeveer twintig steden en dorpen verspreid over het land. De opkomst van de parochies is een gevolg van de groei van het aantal Polen in Nederland.

Vorig jaar waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 45.402 Polen in Nederland, een toename van bijna 5.600 ten opzichte van een jaar eerder. Het CBS baseert deze cijfers op het aantal mensen dat staat ingeschreven bij de gemeentes. Maar niet alle Polen die hier (tijdelijk) werken staan ingeschreven bij de gemeentes. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schat dat er ongeveer 60.000 Polen in Nederland zijn. Dat is het aantal dat in 2006 een tewerkstellingsvergunning had. Die vergunning is na vandaag niet meer nodig.

De Tweede Kamer stemde vorige week in met het voorstel van minster Donner (Sociale Zaken, CDA) om de arbeidsmarkt volledig open te stellen voor Oost-Europese EU-burgers, exclusief Roemenen en Bulgaren.

Vervolg POLEN: pagina 3

POLEN

De Polen vormen geen hechte gemeenschap

Vervolg van pagina 1

Al sinds 2004 kunnen Polen zonder belemmeringen een eigen bedrijf starten in Nederland. Wanneer ze voor een Nederlandse baas wilden werken was tot vandaag een tewerkstellingsvergunning nodig. Voor de meeste sectoren waar veel Polen werken, zoals de bouw, was die al eenvoudig te verkrijgen. Volgens minister Donner zijn er afspraken gemaakt dat werknemers uit de nieuwe lidstaten minimaal evenveel moeten verdienen als Nederlanders. De Arbeidsinspectie zal daar streng op controleren.

Daarnaast wordt, aldus Donner, onderzocht hoe malafide uitzendbureaus, die Poolse werknemers uitbuiten, het beste kunnen worden bestreden. De gemeente Den Haag is bij een aantal projecten betrokken die huisjesmelkers moeten aanpakken. Het is niet verrassend dat deze projecten juist in Den Haag zijn begonnen. In de stad wonen volgens de gemeente ongeveer 20.000 Polen, eenderde van het totaal in Nederland. Maar er zijn ook schattingen die uitgaan van een hoger aantal Polen in Den Haag.

De meeste Polen komen nog altijd voor kortere tijd naar Nederland. „De overgrote meerderheid blijft hier vaak niet langer dan twee, drie maanden”, zegt Han Entzinger, hoogleraar migratie- en integratiestudies aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. „Maar elke migratiestroom leidt tot een blijvende vestiging van een een deel van de migranten.” Redenen voor een definitieve vestiging zijn onder meer werk en liefde. Volgens de hoogleraar „blijft 5 à 10 procent van de Polen in Nederland hangen”. Uit cijfers van het CBS blijkt dat er in 2006 8.364 Polen naar Nederland waren geëmigreerd. Overigens nemen maar weinig Polen de Nederlandse nationaliteit aan. Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hebben de afgelopen vijf jaar ongeveer duizend Polen een Nederlands paspoort aangevraagd. Circa 80 procent van de aanvragen werd gehonoreerd.

Een Poolse gemeenschap ontstaat bijvoorbeeld rond de katholieke kerk, zegt Entzinger. Pastoor Slawomir Trypuc schat dat maximaal 20 procent van zijn kerkgangers vast in Nederland woont. Maar een hechte gemeenschap vormen zij niet, zegt de pastoor. „Polen assimileren heel erg makkelijk, onze kinderen gaan bijvoorbeeld gewoon naar Nederlandse scholen. Eigenlijk zoekt alleen familie elkaar op.” Als Polen zo makkelijk opgaan in de Nederlandse samenleving, waarom dan toch een eigen kerk? „De Nederlandse Rooms-Katholieke Kerk is niet meer zo katholiek als vroeger. Wij zijn dat nog wél”, zegt Trypuc.

Iwona Olszewska (31) is een van de Polen die niet van plan zijn terug te keren. Zeven jaar geleden kwam ze naar Nederland. Ze begon, zoals zoveel Polen, in het Westland. „Komkommers snijden”, zegt ze. Diverse baantjes volgden totdat ze vorige week maandag een Poolse delicatessenwinkel opende in de Haagse Weimarstraat. „Waarom? Er wonen hier enorm veel Poolse mensen in de buurt, dus ik dacht: er zal vast wel markt voor zijn”, zegt Olszewska. Ze verkoopt onder meer Pools brood, vlees, bier en allerlei andere soorten levensmiddelen. Een stukje verderop, op de Beeklaan, runt haar Turkse vriend een Poolse bar. Voor haar winkel begroet een Pools stelletje een gezamenlijke kennis.

Olszewska is een van de vele Polen die de afgelopen jaren van de mogelijkheid gebruik hebben gemaakt om zonder belemmeringen een eigen onderneming in Nederland te starten.

Uit vandaag door de Kamer van Koophandel gepubliceerde cijfers blijkt dat vorig jaar 3.350 Polen in Nederland een bedrijf zijn begonnen. Sebastian („alleen voornaam graag”) begon een half jaar geleden zijn eenmansschilderbedrijf, na eerst twee jaar illegaal voor een baas te hebben gewerkt. Dat was geen pretje, vertelt Sebastian (28) – driekwart broek, rastahaar en skategympen. Hij verdiende een stuk minder dan nu en sliep met zes man op een kamer. Maar sinds Sebastian zijn eigen bedrijf heeft, is „zijn droom uitgekomen”. „Ik heb nu een eigen huis en de kans om alles te kopen en te doen wat ik wil. Zoals reizen, ik ben net terug uit Thailand.”

Sebastian vertelt zijn verhaal voor de deur van ‘De Poolse Bakker’ in Rijswijk. Hij heeft er net brood en en beleg gekocht voor hem en zijn vrienden. Jan Tyrala (40), de eigenaar van de bakkerij, wil niet meer terug naar Polen. „In Polen is de sfeer niet goed, zeker niet sinds die twee fascistische broertjes de leiding hebben.” Maar ook op Nederland heeft hij het nodige aan te merken. Alles is duur hier en de belastingen zijn hoog, zegt hij.

Het aantal Polen in Nederland zal nog wel even blijven groeien. Maar volgens hoogleraar Entzinger valt niet te verwachten dat de Poolse gemeenschap ooit dezelfde omvang zal krijgen als bijvoorbeeld de Marokkaanse of Turkse. Hij vindt de Polen eerder vergelijkbaar met de migratiestroom van Zuid-Europeanen in de jaren zestig. „Nadat de eigen economie flink was gegroeid keerden de meeste Zuid-Europeanen terug. De mensen die bleven, gingen vrij geruisloos op in de samenleving.”

Entzinger verwacht dat de migratiestroom van Polen over vijf jaar zal zijn afgenomen. Volgens hem dient daarbij de ‘factor 4-vuistregel’ gehanteerd te worden. Die houdt in dat het voor mensen aantrekkelijk is om hun heil ergens anders te gaan zoeken, als het loonniveau daar minimaal vier keer zo hoog ligt. Entzinger: „Momenteel is het loonniveau in Nederland nog zes keer zo hoog als in Polen, maar de Poolse economie groeit zo snel dat dat verschil snel kleiner zal worden.”