Modeziekte

Morgen spreekt gynaecoloog Cees Renckens over modeziekten. Hij promoveerde op Dwaalwegen in de wetenschap. Over alternatieve geneeswijzen, modeziekten en kwakzalverij.

Hedendaagse modeziekten als RSI, ME, fibromyalgie en whiplash vertonen veel gemeenschappelijke kenmerken, zegt Cees Renckens, voorzitter van de Vereniging tegen de Kwakzalverij. Hij maakte twee ‘epidemieën’ mee van klachtenpatronen die hij achteraf als modeziekten beschouwt.

Hoezo modeziekten?

„Kort nadat ik in 1980 als gynaecoloog begon, brandde de epidemie van de postnatale depressie los. Vrouwen zijn in het kraambed soms wat emotioneel. Maar ineens waren ze na de bevalling steeds vaker depressief, zonder dat sprake was van overbelasting of psychosociale omstandigheden. Het zou gaan om een hormoontekort, dat volgens artsen met aanvullende hormonen behandeld moest worden. Als mannen hieraan hadden geleden, was er al láng meer onderzoek naar gedaan, kreeg je te horen.

Was het niet waar dan?

„Je zag bij postnatale depressie geen enkele hormonale afwijking. Uit dubbelblind onderzoek bleek later dat die hormoonkuren niets hielpen, al waren ze voor de behandelaars misschien lucratief.

„De epidemie was nog niet over of de volgende diende zich aan: bekkeninstabiliteit. Voor 1990 bestond dat absoluut niet. Tussen de beide schaambenen ontstaat in de zwangerschap meer beweeglijkheid. In 1986 bedacht een of andere Deen hiervoor de naam ‘bekkeninstabiliteit’, een term die iedereen kon uitspreken en zo angstaanjagend klonk dat het meteen een hype werd.”

Zijn vrouwen echt zulke aanstellers?

„Ik heb op mijn spreekuur veel oprechte, maar onnodige ellende gezien. Die vrouwen kregen voorgespiegeld dat ze blijvend invalide konden worden. Bij elk pijntje waren ze bang dat ze hun baby niet meer zouden kunnen verzorgen en dan werd het meteen drie keer zo erg.

„Kenmerkend voor modeziekten is dat je geen objectieve afwijkingen kunt vinden. Dat leidt tot eindeloze kwesties met verzekeringen en keuringsartsen. De achterliggende psychologische factoren zijn moeilijk te doorgronden. Door hun ziekte hoeven mensen geen verwachtingen meer waar te maken. Ze krijgen aandacht, medelijden, liefde, soms ook een uitkering.”

Morgen om 20.00 uur, Wageningen: Lawickse Allee 13, gebouw 406.