Californië in Voorhout

André Balyon toont in Panorama Tulipland in Voorhout vanaf vandaag zijn doek Big Sur (4,5 bij 35 m) met daarop de Californische kust. Het is een studie voor zijn schilderij over de Grand Canyon dat veel groter moet worden.

De kunstschilder André Balyon in zijn Panorama Big Sur. Foto Lex Veldhoen Veldhoen, Lex

Vanaf een rotsplateau kijk je uit over de Grote Oceaan: laagvliegende pelikanen, een visser, een zeilschip en aankomende inktzwarte regenwolken. Achter je de Californische kust met bergen, villa’s, rotsen en bij een landweggetje, heel klein, een schilder met zijn ezel.

In Voorhout heeft André Balyon een speciale constructie gebouwd voor zijn panorama Big Sur, dat hij in Californië maakte. Het doek (4,5 bij 35 m) werd per schip overgebracht: „Ik wilde mijn familie hier laten zien wat ik doe.”

Balyon (56) werd in Den Haag geboren. Twee van zijn broers en zijn zoon zijn ook schilder. Hij leeft in de VS goed van zijn werk, bekend door zijn luchten – die hij ook voor de animatiefilm Lion King schilderde. Big Sur is te zien in een voormalige opslagloods voor bloembollen.

Op Tweede Paasdag was Balyon bezig met het faux terrain: rotsen van piepschuim, beschilderd door nichten en neven, namaak kruipplanten met ijsbloemen (speciaal in Mexico vervaardigd) die woekeren langs de Californische kust, een verdwaalde wijnfles en ander ‘aangespoeld materiaal. Een ventilator zorgt voor een zeebriesje en geluidsopnamen vervolledigen de illusie. Het gedrapeerde luifeldoek en 100 tl-lampen boven de rotonde zorgen voor heldere, waarheidsgetrouwe luchten.

„Ik kwam als jongen al in Panorama Mesdag en ben net als Mesdag in een cilindrisch glas gaan staan. Ik gebruik plexiglas, en heb de landschapscontouren daar op geschilderd. Toen het doek hing, ben ik opnieuw in die cilinder gaan staan en heb de contouren met houtskool aan een lange stok op het doek getekend.”

Aan de buitenkant van de bouwconstructie is zichtbaar dat het boek naar binnen toe bol hangt. Balyon: „Dat gebeurt vanzelf. Het linnen is ingesmeerd met gesso waardoor het strak trekt. Onderaan is het bevestigd aan een vrijhangende houten ring, die ik met spanners naar beneden trek. De uiteinden van het doek zijn met dental flos aan elkaar genaaid.”

Balyon zegt dat je rekening moet houden met perspectivische vertekening: „De horizon in het midden van de zee is vijf centimeter lager dan bij de kust, anders lijkt hij op te lopen. Mesdag had het met bouwsels onderaan zijn schilderij moeilijker; die moest hij sterk vervormen wilden de bezoekers ze in het juiste perspectief zien. De toeschouwers moeten overigens op ooghoogte staan met de horizon. Omdat mensen in Nederland lang zijn, is het rotsmassief waarop je staat hier lager dan in de VS. In Azië wordt het hoger.”

Big Sur blijft twee jaar in Voorhout, gaat dan naar Tokio en daarna naar China. Balyon: „Big Sur is eigenlijk een oefening voor het grootste panorama ter wereld, dat over de Grand Canyon.”

Deze zomer laat hij zich met een helikopter op een rotsmassief in de canyon zakken. Waarna hij in enkele uren de contouren op een cilinderglas vastlegt. Voordeel is dat in de Grand Canyon niets beweegt. „Bij een zeepanorama valt al snel op dat de golven niet bewegen, wat het minder realistisch maakt.”

„Het doek wordt 20 meter hoog en 165 meter lang. We gaan er, net als vroeger gebeurde, speciaal een gebouw voor bouwen, in Californië. Het project duurt drie jaar.”

Op hetzelfde terrein in Voorhout werkt Leo van den Ende in een andere loods aan zijn panoramaschildering van de bollenstreek. Balyon: „Mijn broer gaat hier in een loods nog een panorama maken, van een Hollands winterlandschap. Plan is er komende winter een binnenijsbaan bij te openen, met een koek-en-zopie.”

Zie ook: www.andrebalyon.com; www.tulipland.nl; www.vandenendepanorama.com