Beschadigd geheugen kan hersteld

Geheugenverlies dat ontstaat na hersenschade kan bij muizen worden hersteld. Leven in een uitdagende omgeving kan zo’n muizengeheugen helen, maar ook een middel dat de activiteit van genen verandert.

Dit blijkt uit onderzoek van geheugenonderzoekers van het Massachusetts Institute of Technology in Cambridge in de Verenigde Staten, dat zondag online werd gepubliceerd door het vakblad Nature.

Bij hersenaandoeningen als de ziekte van Alzheimer en dementie takelen zenuwcellen in het brein langzaam af. Nieuwe dingen leren wordt dan moeilijker, maar ook het herinneren van eerder geleerde dingen, zoals de namen en gezichten van bekenden. Die verloren herinneringen zijn niet onherroepelijk kwijt, ze zijn alleen niet meer toegankelijk – zo kan worden geconcludeerd uit dit onderzoek.

Voor het onderzoek gebruikten de onderzoekers genetisch aangepaste muizen. Bij die muizen konden ze op een zelfgekozen tijdstip schade aan zenuwcellen in het voorste deel van het brein toebrengen. Het drinken van het antibioticum doxycycline zette een kunstmatig ingebouwd gen aan, waardoor zenuwcellen en hun onderlinge contactpunten in de loop van een aantal weken afstierven.

De onderzoekers leerden deze muizen eerst dat na het horen van een belletje een nare elektrische schok aan hun poten zou volgen. Muizen leren snel dat het belletje slecht nieuws betekent, en ‘bevriezen’ dan van angst zodra ze het horen. Na het leren werd de helft van de muizen uitgebreide hersenschade toegebracht, en de rest niet. De muizen met hersenschade waren na zes weken niet meer bang voor de bel.

Twee behandelingen herstelden bij de beschadigde muizen die verloren herinnering. Het lijkt erop dat deze ingrepen het zenuwnetwerk oplappen waarin de verloren herinnering zit beklonken.

De eerste was: leven in een kooi vol leuke tunnels en klimrekken, die iedere dag werden vervangen door ander leuk speelgoed. De muizen die vier weken in zo’n pretkooi leefden, bevroren daarna weer als vanouds van angst na het horen van de bel. De herinnering was hersteld. De andere behandeling was een injectie in de buik met een middel dat de activiteit van genen beïnvloedt, een histondeacetylase-remmer. De muizen die dat vier weken lang kregen, waren daarna zoals vanouds bang als de bel klonk.