Alleen de kerken zijn Pools

Steeds meer Polen komen naar Nederland.

Vanaf vandaag mogen ze ook zonder vergunning voor een Nederlandse werkgever aan de slag.

De Poolse kerkdienst in de Kerk van Heilige Teresia van Avila, aan het Westeinde in Den Haag, wordt iedere zondag druk bezocht. Foto Dirk-Jan Visser (Foto: Dirk-Jan Visser / Den Haag: 29-04-2007) Elke zondag wordt de Kerk van Heilige Teresia van Avila aan het Westeind in Den-Haag druk bezocht tijdens de Poolse kerkdienst. Visser, Dirk-Jan

„Halleluja, halleluja, halleluja”, galmt het door de kerk. Een man die te laat binnenkomt knielt en slaat een kruisje. Na het gezang gaan de aanwezigen weer zitten en vervolgt pastoor Slawomir Trypuc zijn preek. In het Pools.

Enkele honderden katholieke Polen, maar ook Slowaken, bezoeken elke zondagochtend de mis van de Poolse parochie in Den Haag. Vanaf de straat, het Westeinde, is alleen de toren van de kerk zichtbaar. „Weinig Nederlandse mensen weten dat deze kerk hier is”, vertelt Jola Beining (56) na de mis op de binnenplaats. Sinds zes jaar kan ze terecht in de Poolse kerk, daarvoor bezocht ze Nederlandse kerken. Ook in andere grote steden als Rotterdam, Utrecht en Amsterdam is er elke zondag een mis van de Poolse rooms-katholieke kerk. In Nederland zijn er vier Poolse parochies, die diensten verzorgen in ongeveer twintig steden en dorpen verspreid over het land. De opkomst van de katholieke parochies is een gevolg van de groei van het aantal Polen in Nederland.

Vorig jaar waren er volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 46.000 Polen in Nederland, een toename van 6.000 ten opzichte van een jaar eerder. Het CBS baseert deze cijfers op het aantal mensen dat staat ingeschreven bij de gemeentes. Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid schat het aantal Polen op ongeveer 60.000. Dat is het aantal Polen dat momenteel een tewerkstellingsvergunning heeft.

De meeste Polen komen nog altijd voor kortere tijd naar Nederland. „De overgrote meerderheid blijft hier vaak niet langer dan twee, drie maanden”, zegt Han Entzinger, hoogleraar migratie- en integratiestudies aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. „Maar elke migratiestroom leidt tot een blijvende vestiging van een deel van de migranten.” Redenen voor een definitieve vestiging zijn vaak meer werk of de liefde. Volgens de hoogleraar „blijft vijf à tien procent van de Polen in Nederland hangen”. Volgens de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) hebben de afgelopen vijf jaar ongeveer duizend Polen een Nederlands paspoort aangevraagd. Daarvan werden er achthonderd gehonoreerd.

Een Poolse gemeenschap ontstaat bijvoorbeeld rond de katholieke kerk, zegt Entzinger. Pastoor Trypuc schat dat maximaal twintig procent van zijn kerkgangers vast in Nederland woont. Maar een hechte gemeenschap vormen zij niet, zegt de pastoor. „Polen assimileren heel erg makkelijk, onze kinderen gaan bijvoorbeeld gewoon naar Nederlandse scholen. Eigenlijk zoekt alleen familie elkaar op.” Als Polen zo makkelijk opgaan in de Nederlandse samenleving, waarom dan toch een eigen kerk? „De Nederlandse rooms-katholieke kerk is niet meer zo katholiek als vroeger. Wij zijn dat nog wél”, zegt pastoor Trypuc.

Iwona Olszewska (31) is een van de Polen die niet van plan is terug te keren. Zeven jaar geleden kwam ze naar Nederland. Ze begon, zoals zoveel Polen, in het Westland. „Komkommers snijden”, zegt ze. Vorige week opende ze een Poolse delicatessenwinkel in de Haagse Weimarstraat. Ze verkoopt onder meer Pools brood, vlees, bier en andere soorten levensmiddelen. Een stukje verderop runt haar vriend een Poolse bar. Voor haar winkel begroet een Pools stelletje een gezamenlijke kennis.

Volgens hoogleraar Entzinger valt niet te verwachten dat de Poolse gemeenschap ooit dezelfde omvang zal krijgen als bijvoorbeeld de Marokkaanse of Turkse. Hij vindt de Polen eerder vergelijkbaar met de migratiestroom van Zuid-Europeanen in de jaren zestig. „Nadat de eigen economie flink was gegroeid keerden de meeste Zuid-Europeanen terug. De mensen die bleven, gingen vrij geruisloos op in de samenleving.”

Entzinger verwacht dat de migratiestroom van Polen over vijf jaar zal zijn afgenomen. Hij wijst op de ‘factor 4-vuistregel’. Die houdt in dat het voor mensen aantrekkelijk is om hun heil ergens anders te gaan zoeken, als het loonniveau daar minimaal vier keer zo hoog ligt. Entzinger: „Momenteel is het loonniveau in Nederland nog zes keer hoger dan in Polen, maar de Poolse economie groeit zo snel dat dat verschil snel kleiner zal worden.”