40 jaar volksvermaak

Guus Verstraete regisseert Paul de Leeuw en werkte met André van Duin, Willem Ruis en Ischa Meijer.

In een boek vertelt hij over het geheim van de camera.

Door Henk van Gelder

„Laatst hadden we weer zo’n uitzending van Mooi! Weer de Leeuw waarin hij de hele tijd terugkwam bij een vrouw met een blauwe trui die in het publiek zat. Alle cameramensen weten op een gegeven moment waar die vrouw zit en zodra het woord ‘trui’ valt, is er al een camera naar die blauwe trui toe. Het is dan ook de sport om die vrouw gelijk te hebben en niet een minuut later, want dan gaat het effect verloren. Bij Paul kan een grap letterlijk en figuurlijk in alle hoeken en gaten van de studio zitten, en je moet er altijd bij zijn.”

Aldus een van de weinige passages in het uitbundig geïllustreerde boek 40 Jaar Topamusement door de ogen van Guus Verstraete, waarin de hoofdpersoon een aansprekend voorbeeld van zijn werkwijze geeft. De rol van een tv-regisseur laat zich nu eenmaal lastig uitleggen. Zelf komt Guus Verstraete doorgaans niet verder dan de mededeling dat hij „de mensen het gevoel wil geven dat ze bij het programma aanwezig zijn, zodat ze misschien gaan denken: goh, daar zou ik de volgende keer óók wel bij willen zijn”.

Maar het voorbeeld van die mevrouw met haar opvallende trui is veelzeggender. Verstraete draagt zijn cameramensen immers altijd op niet alleen in, maar ook náást de lens te kijken. Juist een onvoorspelbaar presentator als Paul de Leeuw moet alles kunnen doen wat hem ter plekke invalt – in de wetenschap dat de regie hem in al die onverwachte wendingen zal volgen.

40 Jaar Topamusement, over leven en werken van tv-regisseur Guus Verstraete, is verschenen bij zijn zestigste verjaardag en werd vooral gefinancierd door de VandenEnde Foundation. Geen wonder: Verstraete is al dertig jaar lang met Joop van den Ende bevriend en was diens belangrijkste regisseur voor de Honeymoon Quiz, de Surprise Show, de Soundmixshow, de 1 2 3 Show, Wedden dat...?, veel uitzendingen met André van Duin, de shows van Willem Ruis, de dagelijkse talkshow van Ischa Meijer op RTL5 en een groot aantal andere programma's.

Alleen zijn samenwerking met de kinderclowns Bassie & Adriaan eindigde na de drie eerste series met ruzie. „Het werken met die mannen, het Nederlands dat er uit die monden kwam, ik kon er niet goed meer tegen”, verklaart de regisseur. Vandaar de openingsgrap van André van Duin, die het boek vrijdag ten doop hield in Studio Cé in Almere: „Ik ben gevraagd het uit te reiken omdat Bassie het niet wou doen.”

Intussen behoort Guus Verstraete tot de laatste tv-regisseurs wier namen ook buiten vakkringen nog enige bekendheid genieten. De meeste jongere regisseurs zijn veel anoniemer. Verstraete is nog uit de tijd dat een regisseur vanaf het prille begin meewerkte aan de opzet van een nieuw programma. Sterker nog: hij was vaak ook zelf de bedenker. Tegenwoordig komen die ideeën meestal van een producent en/of een eindredacteur, die daar pas in laatste instantie – als de opzet op papier staat en de eerste opnamedag al in zicht is – een geschikte regisseur bij zoeken.

„Dat is een buitengewoon trieste zaak”, zegt Verstraete desgevraagd. „Je moet als regisseur vanaf het begin in de denktank zitten, want jij bent toch degene die het in beeld zal moeten brengen. Ik vind het de taak van een regisseur om zich ook inhoudelijk met een programma bezig te houden. Anders ben je alleen maar een uitdraaier, iemand die zo'n programma er even uitdraait. Maar inderdaad komt de regisseur er nu vaak als laatste bij. En ik hoor wel eens dat zo’n producent of regisseur ook in de regiekamer komt om aanwijzingen te geven. Tjongejonge, denk ik dan, hou je bij je leest. Ieder zijn taak.”

Gijs Groenteman en Sanne Verdam: 40 Jaar Topamusement door de ogen van Guus Verstraete. Uitgeverij Terra Lannoo, €24,95