Verpersoonlijking van de blues

Toen zijn vriendin een ander slot op de deur zette stond hij op straat.

Erik Vandenberge: ,,Ik had alleen nog een gitaar. Muziek was het enige dat overbleef.”

„Eén nacht schommelde het zo erg dat ik uit mijn hangmat rolde. Van ellende ben ik in mijn auto gaan slapen. Toen ik wakker werd, was Iwan weg. Losgeslagen door de storm. Een eind verderop lag hij tegen de stenen kade te beuken.”

Vandaag dobbert Iwan rustig in het centrum van Rotterdam. Twee jaar deelde Erik Vandenberge (36) lief en leed met de stalen Kagenaar. Hij bouwde hem om tot woonboot, zwierf ermee door Zeeland en nam aan boord een plaat op: ook Iwan geheten.

De rauwe blues is even karig als het bestaan op de boot.

,,I’m a guy just looking for a home”, zingt Vandenberge. Op de achtergrond gromt een dieselmotor. Een eenzame slide-gitaar wordt begeleid door het geklop van klompen. Heel soms speelt een uitgebreidere ritmesectie mee op wasbord, kist en éénsnarige wastobbe-bas. Ze moesten wel op de boot passen en alles in één keer inspelen, zegt Vandenberge. Hij wijst naar het motorhok: ,,Daar stond de saxofonist in, anders kregen we te veel overspraak op de bandrecorder.”

Met Iwan heeft hij een drieluik voltooid van platen over zijn nomadenbestaan. Tent & Oily Smoke (2004) nam hij op in een legertent te Arnemuiden, waar een rokende oliekachel hem warm hield. Sleeping in the Closet (2005) maakte hij in een tussen de struiken verstopte caravan, bij een boerderij in Oostkapelle. De kakelende kippen, de knetterende kachel, ze zijn allemaal terug te horen.

Het begon vijf jaar geleden, toen zijn vriendin een ander slot op de deur zette. Daar stond hij dan, op straat in Rotterdam. ,,Ik had geen baan meer, geen vrouw, geen huis. Ik had alleen nog een gitaar en een tent. Muziek maken was het enige dat overbleef. Opeens was ik zelf de blues geworden.” Het lijkt misschien een weloverwogen keuze voor een romantisch bestaan, maar dat was het niet. ,,Wacht maar totdat je het zelf meemaakt.”

De blues uit zijn tijdelijke verblijven weerspiegelen volgens hem drie stemmingen. De tent was ,,depressief”, de caravan ,,vrolijk” en op de boot was het ,,keihard werken”. Vooral die periode ondervond hij dat Zeeuwse gastvrijheid niet aan vrijbuiters was besteed. ,,Er waren wel wat aardige mensen, maar heel weinig. Ik heb twee jaar met die boot moeten leuren. Overal werd ik weggestuurd. Ik ben behandeld als een waterzigeuner.”

Maar dankzij Iwan is hij niet meer naïef. ,,Ik heb veel geleerd. Jezelf in stand houden, dingen kunnen loslaten, schijt hebben aan autoriteit en respect voor de natuur. Het gaat om het echte leven, niet om het systeem. Water is echt, diesel is echt.”

Daarom moet ook zijn muziek echt zijn. ,,Veel bandjes doen hun idolen na. Ik kan dat niet eens, omdat ik ze niet heb. ‘Don’t come looking for me’, zing ik, ‘I won´t be looking for you.’” En de oude blueshelden dan? ,,Mississippi John Hurt vind ik geweldig. Maar ik zie hem eerder als vriend, iemand die ik graag had gekend.”

Hoe leerzaam het varen ook was, Vandenberge wilde niet eindigen als ,,de gek van het Veerse Meer”. Na de storm waarin Iwan ontsnapte hakte hij de knoop door. ,,Het idee van vrijheid en jezelf bedruipen is prachtig. Maar het was te moeilijk. Ik vocht tegen de natuur, tegen instanties en tegen mezelf. Toen moest ik kiezen: of ik word gek, of ik stop. Maar misschien heeft het er ook mee te maken dat ik niet helemaal geschikt ben als schipper. Dat zijn toch vaak ruige mannen.”

Iwan is verkocht en wordt dankzij ,,vriendelijke havenmeesters” gedoogd in Rotterdam. Vandenberge heeft inmiddels een bovenwoning in Vlissingen. ,,Het is net een hotel, hartstikke luxe.” Hij is er ,,erg tot rust gekomen”. De energie die normaal in de boot ging zitten, kan hij nu kwijt door met zijn nieuwe begeleidingsband The Crappy Dogs (,,allemaal botenjongens”) te toeren.

En voor het gevaar van een normale studio is hij niet bang. Tegen zijn verwachting in heeft hij een vergunning gekregen om met een zelfgebouwde bakfietsbrommer rond te rijden. ,,Daarmee wil ik weer veldopnames gaan maken.” Want: ,,Ik voel me soms opgesloten en heb toch de aandrang om op pad te gaan. Dat idee van een vast huis ben ik alweer zat.”

De plaat Iwan van Erik Vandenberge wordt gedistribueerd door Sonic Rendezvous. Vanavond treedt Erik Vandenberge op in Waterfront, Rotterdam en op 4 mei in Factor B, Den Bosch. Meer info: zie www.erikvandenberge.com