Vengerov droef en stroef in rouw om Rostropovitsj

Concert: Maxim Vengerov (viool), Lawrence Power (altviool), USB Verbier Festival Chamber Orchestra. Programma met werken van Mozart. Gehoord: 27/4 Concertgebouw Amsterdam.

Hij zou het Eerste en Vijfde vioolconcert van Mozart komen spelen, en samen met de Britse altviolist Lawrence Power de Sinfonia Concertante voor viool en altviool. Maar het overlijden van meestercellist Mstislav Rostropovitsj en een lichte kwetsuur aan zijn strijkarm, deden violist Maxim Vengerov besluiten tot een optreden waarbij alles anders verliep dan gepland.

Hij opende met Mozarts Tweede vioolconcert, waarvan hij onlangs met het jonge, uiterst getalenteerde USB Verbier Festival Chamber Orchestra een prachtige opname maakte (EMI 0946 3 78374 2 9), samen met het Vierde vioolconcert en de Sinfonia Concertante.

Maar live klonk Vengerovs Mozart nu droevig en stroef, vooral in de eerste twee delen. Zijn toon zong en glansde niet van harte, zijn streek was moeizamer dan anders en ook al stond het verfijnde samenspel met het door Vengerov zelf aangevoerde kamerorkest op een heel hoog niveau, toch hing er een rouwsluier over de uitvoering.

Pas tijdens het Presto begon Vengerov werkelijk geïnspireerd te spelen, of liever te zingen. Want Vengerov benadert Mozart als een zanger, omdat er volgens hem grote verwantschap bestaat tussen de thematiek van vroege Mozart-opera’s als La finta giardiniera en de thema’s van de vioolconcerten, die allemaal rond 1775 ontstonden. Daarom stak hij ook zijn licht op bij mezzosopraan Cecilia Bartoli voordat hij zich met het Verbier-orkest wekenlang afzonderde in een Israëlische kibboets om echt door te dringen tot de kern van Mozart.

Vengerov nam ook les bij barokspecialist Trevor Pinnock en barokvioliste Rachel Podger en las alles over 18de eeuwse versieringen, retoriek en articulatie in Versuch einer gründlichen Violinschule (1756) van Mozarts vader Leopold. Die kennis sublimeerde hij tot een vrije, speelse en vooral heel natuurlijke en doorvoelde Mozart, die Vengerov op de cd laat zingen en vloeien zonder geniale eenvoud te belasten met overdreven snelle tempi of andere maniërismen.

Nu wilde het niet echt lukken, want Vengerov was te verdrietig over ‘Slava’ Rostropovitsj, zijn vriend en muzikale mentor, aan wie hij zijn hartverscheurende uitvoering van het Achtste strijkkwartet van Sjostakovitsj opdroeg in de orkestbewerking van Barshai. Zo huiveringwekkend intens dirigeerde Vengerov zijn afscheid aan de meestercellist, dat niet alleen hijzelf werkelijk volschoot, maar een deel van het publiek óók.

In Mozarts Sinfonia Concertante, verving violiste Mayumi Seiler dus de aangeslagen Vengerov op een charmante manier. Maar ze kon niet op tegen het avontuurlijke spel van Lawrence Power, een formidabel altviolist die in 2008 bij het Concertgebouworkest Bartók komt spelen.

Vengerov sloot de avond toch nog levendig af met Mozarts Symfonie nr. 29, KV 201, die klonk als een bezielde, instrumentale ‘mini-opera’.