Veel onzin uit Bergeijk

Radio Bergeijk is vanavond voor het eerst ook op televisie.

Dat lukte pas toen de makers daarvoor de vorm van de docusoap bedachten.

De mannen van Radio Bergeijk zijn nog erger dan xenofobe tv-personages als Archie Bunker en Al Bundy. Foto VPRO Nederland, Amsterdam, 02-02-2007. Radio Bergeijk, Schram Studio's. Interieur radiostudio. Links Pieter Bouwman, rechts George van Houts VPRO

Als televisie geur zou kunnen meezenden, rook de tv-versie van Radio Bergeijk naar een zurig mêlee van braaksel, peuken en verschaald bier. De presentatoren weten zich omringd door lege flessen en volle asbakken, want alcohol en nicotine zijn hun brandstof. Beiden staat het zweet permanent op het voorhoofd, ze hullen zich in sleetse kleding en worden geplaagd door een koortslip of een weerspannige gulprits. Radio Bergeijk gaat over twee smoezelige botteriken, wier behoefte aan intimiteit blijkt uit pin-ups aan de muur en periodiek bezoek aan het plaatselijk bordeel.

In de afgelopen zes jaar maakten Pieter Bouwman en George van Houts ruim zeshonderd afleveringen van Radio Bergeijk. In dit radiofeuilleton presenteren Toon Spoorenberg (Bouwman) en Peer van Eersel (Van Houts) nieuws, reportages en interviews vanuit een fictieve Brabantse gemeente, waarin veel van de geïnterviewden ook weer creaties zijn van Van Houts of Bouwman. Het programma is een aaneenschakeling van onzin, absurdisme, meligheid en chaos. Luisteraars lopen ermee weg – het programma ‘scoort’ gemiddeld ruim honderdduizend luisteraars – of hebben er een hartgrondige hekel aan.

Wie zich altijd graag een voorstelling wilde maken van de wereld van Spoorenberg en Van Eersel, wordt vanaf vanavond op zijn wenken bediend. Pieter Verhoeff maakte een serie van acht televisieprogramma’s over ‘werk en leven’ van het tweetal. De regisseur goot het geheel in de vorm van een documentaire, waardoor de kijker per aflevering steeds een blik wordt gegund in het dagelijks leven van de radiomakers. Spoorenberg en Van Eersel zijn zielig, ergerlijk, benepen en daardoor vaak geestig, een combinatie die nog een stap verder gaat dan xenofobe tv-personages als Archie Bunker en Al Bundy.

Peer van Eersel moet niets hebben van homo’s en allochtonen, maar is tegelijk ontwapenend door zijn dommige naïviteit. De dood is voor deze razende reporter een fait divers, even vluchtig als de verzameling rommel die een dorpsgenoot in de aanbieding doet. In Radio Bergeijk sterft een terminale patiënt live in de uitzending, wachten bejaarden in hun speciaal daartoe op het dorpsplein gecreëerde hangplek op de dood en worden de gevolgen van verkeersongelukken wellustig beschreven: „Ze waren volledig verkoold, dus de brandweer heeft een beetje gegokt wie ze in welke kist hebben gelegd.”

De makers van Radio Bergeijk overwogen al eerder een televisie-versie, vertelt Pieter Bouwman, maar konden de juiste vorm daarvoor niet vinden. De radioprogramma’s komen altijd improviserend tot stand, terwijl televisie doorgaans grondige voorbereiding vereist. Maar een uitgeschreven script druiste in tegen het principe van de radioreeks. Tot Pieter Verhoeff kwam met zijn idee van een docusoap, waarbij de improvisaties door twee beweeglijke camera’s werden geregistreerd. „Hierdoor konden George en ik elkaar steeds blijven verrassen”, zegt Pieter Bouwman. Bovendien kon het kenmerkende ‘geluidsdecor’ van het radiostation, inclusief alle jingles, het technisch ongemak en menselijke oprispingen, moeiteloos worden overgeheveld naar de tv-versie.

„Ik speelde al langer met het idee voor een tv-versie van Radio Bergeijk”, zegt regisseur Verhoeff. „Het idee van een zogenaamde documentaire over dit zogenaamde radiostation bleek het ei van Columbus.” Maar op last van de netcoördinator moest een proefprogramma aan ‘kijkerspanels’ worden vertoond. Verhoeff wilde daar wel een keer bij zijn. „Je zag mensen die net hun kinderen naar bed hadden gebracht met afgrijzen kijken. Een enkeling zat te schateren. Hoewel een derde het uitgesproken slecht vond, mochten we het uiteindelijk maken.”

De ranzigheid van het tv-programma was geheel volgens de wens van Van Houts en Bouwman: „Zij wilden graag die sfeer van bederf en ondergang, die deze radiomannen aankleeft”, aldus Verhoeff. „Daarbij hoort ook hun alcoholisme, seksuele frustratie en homo- en allochtonenangst. Maar intussen hebben zij het beste voor met het dorp en zijn bewoners. Ik streefde ernaar de hoge mate van absurditeit van deze mannen en hun avonturen heel realistisch en reportage-achtig in beeld te brengen. Doordat tevoren niets vaststond, was het voor ons allemaal een avontuur.”

Scènes over stervensbegeleiding of over slachtoffers van verkeersongelukken of verkrachtingen gaan ver, geeft de regisseur toe. „Het hoort bij deze vorm van absurdisme. Maar ik kan mij voorstellen dat je daar niet om moet lachen als je daar zelf net mee bent geconfronteerd.”

Kijk vanavond naar Radio Bergeijk op Nederland 3, van 22.55 top 23.30 uur. Op Radio 1 is het elke zaterdag te beluisteren om 18.30 uur. Ook te zien via de website: www.radiobergeijk.tv