Sarkozy belooft weer moraal in de politiek

Bij een verkiezingsbijeenkomst in Parijs kondigt kandidaat Sarkozy een morele omwenteling aan: hij zal ,,voor eens en altijd afrekenen met de geest van mei 1968”.

PARIJS, 30 April. - Een politieke meeting als machtsvertoon. Volgens zijn medewerkers kwamen gisteren in Parijs 40.000 mensen bijeen om de Franse presidentskandidaat Nicolas Sarkozy te steunen in de aanloop naar de tweede ronde van de verkiezing van zondag. Het is onmogelijk te verifiëren, maar in elk geval was het immense sport- en concertpaleis Bercy afgeladen. Waarschijnlijk de grootste bijeenkomst in vier maanden verkiezingscampagne. Er hangt een stemming alsof Sarkozy al gewonnen heeft, al geven de peilingen hem geen grote voorsprong op de socialistische kandidate Ségolène Royal.

Buiten staan duizenden mensen mee te klappen voor grote beeldschermen, omgeven door zwaarbewapende agenten. Sarkozy houdt hen persoonlijk in de gaten, via het scherm in de nok dat hij vanachter zijn spreekgestoelte op het podium volgt. Want zo gaat het bij de nieuwe ‘sterke man’ in de Franse politiek: alles onder controle, regie tot in puntjes. De ordedienst evacueert soepel aan de lopende band aanhangers die onder de hitte zijn bezweken. De doven zitten apart met een gebarentolk. Achter de kandidaat zit een select publiek van vrolijke, jonge gezichten, een stuk multicultureler dan de massa in de zaal. De bijna voltallige regering, inclusief zijn ex-rivaal premier De Villepin, vormt een vlekje ergens rechtsvoor.

Ook de choreografie is uitgedacht. Sarkozy maakt een show van zijn campagne. Elke ‘ster’ die steun betuigt aan de rechtse kandidaat wordt beloond met een zee van vlaggen die door de zaal en over de beeldschermen golft. Zoals de oude en nog altijd zeer populaire rocker Johnny Halliday. Of de van oorsprong Britse actrice Charlotte Rampling, pontificaal in beeld gebracht als Sarkozy in zijn rede verklaart dat „elke geslachtofferde vrouw in de wereld” de mogelijkheid krijgt om Frans te worden.

Een paar vooraanstaande medestanders mogen met korte verklaringen de zaal opwarmen. Daar is minister van Defensie Michèle Alliot-Marie, de meest prominente politica op rechts, die Sarkozy’s tegenstander, Ségolène Royal, neersabelt: „We hebben geen behoefte aan een president die even vaak van mening verandert als van jurk.”

Maar slechts één spreker uit het voorprogramma heeft de eer terug te keren in de rede van Sarkozy zelf. Dat is de filosoof André Glucksmann, voormalig maoïst en vaandeldrager van de erfenis van mei 1968. Hij heeft Sarkozy vooraf geprezen als „de kandidaat van de Franse openheid tegenover de wereld”. „Ja, André Glucksmann”, roept Sarkozy een klein uurtje later op gedragen toon. „Ik accepteer niet wat er in Tsjetsjenië en Darfur gebeurt. (…) Ik wil aan geen enkele dictatuur in de wereld medeplichtig zijn.”

Maar Sarkozy gaat verder. Hij maakt van zijn ‘nakende’ presidentschap de aankondiging van een morele omwenteling. Glucksmann wordt de medestander van een historische breuk. Want Sarkozy (52) wil „de bladzijde omslaan”. Met hem zal Frankrijk „voor eens en voor altijd afrekenen met de geest van mei 1968”. De libertaire erfenis van die generatie wijst hij aan als bron van alle kwaden in de moderne tijd. Van onverschilligheid over goed en kwaad. Van de teloorgang van de school. Van het verdwijnen van maatschappelijke samenhang, respect en autoriteit. Van de opkomst van cynisme in de politiek. Ook van het verdwijnen van moraal uit de markt: de exorbitante topinkomens van nu komen volgens Sarkozy voort uit het individualisme van mei 1968.

De jeugd in de zaal explodeert bij zijn filippica. En ook als hij, hand op de borst, plechtig belooft te zorgen voor de terugkeer van de „moraal in de politiek”. En voor de terugkeer van de politiek zelf, waarvan de rol voorbij leek in de moderne wereld van markt en kleine marges. Sarkozy ziet een ,,immense twijfel” over de politiek onder kiezers, „die angst baart”. Geen scepsis, meent hij, maar een „morele crisis” van een samenleving die geen regels meer kent. En hij gaat daar een einde aan maken, belooft Sarkozy op de toon van een messias. Hij spreekt van een „communie” met het Franse volk die hij heeft opgebouwd. Hij noemt zalvend een rijtje slachtoffers die hij overal in het land heeft ontmoet. „Ik wil de kandidaat zijn van de Fransen die er genoeg van hebben.”

Het is een boodschap voor de kiezers van de twee grootste uitgeschakelde kandidaten: François Bayrou en de extreemrechtse Jean-Marie Le Pen. Over de kritiek dat hij Frankrijk verdeelt, is Sarkozy kort: „Geen enkele aanwijzing voor.”

Meer over de Franse verkiezingen:www.nrc.nl/nieuwsthema