‘Raketschild is er voor kwetsbaar Europa’

Rusland is fel tegen een Amerikaans raketschild in Europa. Maar de VS zijn niet onder de indruk, zegt onderminister Fried (VS).

Rusland mag verontwaardigd zijn over het Amerikaanse plan om onderdelen voor een raketschild te plaatsen in Polen en Tsjechië, maar de Verenigde Staten zijn daarvan niet onder de indruk. „De Russen moeten goed begrijpen dat de landen die ooit bij het Warschaupact en de Sovjet-Unie hoorden nu echt onafhankelijk zijn”, zegt Daniel Fried, Amerikaans onderminister van Buitenlandse Zaken voor Europa, in een gesprek met deze krant en de Belgische Standaard. „De Russen moeten erkennen dat hun imperium niet meer bestaat en ook niet meer terugkomt.”

Donderdag nog sprak president Poetin zich scherp uit tegen het schild. Hij zei zelfs dat Rusland uit onvrede over het project het verdrag voor reductie van conventionele strijdkrachten in Europa (het CFE-verdrag) opschort.

Het raketschild kost de VS veel geld en of het werkt is nog niet bewezen. Waarom vindt de Amerikaanse regering het toch belangrijk het in Europa te installeren?

„Er is een potentiële dreiging van Iran en mogelijk andere landen in het Midden-Oosten: dat ze een klein aantal raketten met kernkoppen zullen hebben. Wij geloven dat het voor de veiligheid van niemand goed is als Europa in een positie van absolute kwetsbaarheid komt. Veiligheid binnen het bondgenootschap moet ondeelbaar zijn, en dus moeten we reageren op zowel oude als nieuwe dreigingen. Daarom willen we samenwerken met de NAVO, met individuele Europese landen en hopelijk ook met Rusland.”

Maar daar lijkt Rusland weinig voor te voelen.

„Dat is erg jammer. Want (de Amerikaanse) minister van Defensie Gates was even eerder nog in Moskou om in verband met het raketschild vergaande samenwerking met de Russen aan te bieden. We waren teleurgesteld dat de Russische reactie zo negatief was.”

Vindt u degenen die zeggen dat Iran geen intercontinentale raketten heeft, en ze ook de komende vijf tot tien jaar niet kan ontwikkelen, naïef?

„We weten niet precies wanneer de dreiging zich zal voordoen. Maar Iraanse raketten kunnen nu al het zuidoosten van Europa treffen. Eén technologische doorbraak en ze kunnen een grove maar dodelijke slagkracht tegen heel Europa hebben. Helaas heeft de technologie voor ballistische raketten zich internationaal verspreid. Noord-Korea heeft al een systeem getest. We kunnen er niet van uitgaan dat dit soort landen deze raketten niet zullen ontwikkelen.”

Beseft Washington dat deze kwestie een splijtzwam kan zijn voor Europa, en zelfs binnen coalitieregeringen verdeeldheid kan zaaien?

„Als het debat verloopt zoals de afgelopen weken zal dat niet gebeuren. Naarmate we de kwestie beter uitleggen en de Europeanen de feiten leren kennen, zal de bezorgdheid afnemen. Op de bijeenkomst van NAVO-ministers van Buitenlandse Zaken, vorige week in Oslo, sprak de ene delegatie na de andere steun uit voor ons aanbod om samen te werken met Rusland en er was althans een bereidheid om met de VS samen te werken aan de installaties in Polen en Tsjechië. Er was geen oppositie.”

Probeert Poetin verdeeldheid te zaaien in Europa?

„Ik heb vroeger veel te maken gehad met de Sovjet-Unie en ik krijg nu het gevoel dat ik opeens weer 25 jaar jonger ben. Ik verlang niet terug naar de jaren tachtig.”

Is het voor de Amerikaanse veiligheid belangrijk om onderdelen van het raketschild in Europa te plaatsen?

„We kunnen ons eigen grondgebied zelf verdedigen. Maar we willen binnen het Atlantische bondgenootschap geen tweedeling laten ontstaan. Daarom willen we voor Europa’s veiligheid zorgen.”

Begrijpt u dat sommige Europeanen sceptisch zijn, nu Amerika opeens zo positief is over een multilaterale aanpak?

„Daar zijn we altijd voor geweest. Maar de afgelopen twee jaar heeft u veel minder horen spreken over ‘coalities van bereidwilligen’ en meer over samenwerking binnen de NAVO en een sterke EU.”

Heeft u dat door schade en schande geleerd in Irak?

„Leer je niet alle lessen door schade en schande?”