Grootscheepse rellen in Estland om monument

In de Estse hoofdstad Tallinn en in de steden Johvi en Narva in het oosten van het land zijn dit weekeinde opnieuw grootscheepse rellen uitgebroken naar aanleiding van de verwijdering van een sovjet-oorlogsmonument uit het centrum van de stad. Vrijdag kwam bij het protest in Tallinn een demonstrant om. Het waren de ernstigste rellen sinds Estland onafhankelijk werd in 1991. In totaal raakten 156 mensen gewond en werden ruim duizend betogers gearresteerd. Talloze winkels werden geplunderd.

Het monument, een twee meter hoge bronzen soldaat, is in 1948 opgericht om de ‘bevrijding’ van Estland te gedenken door de soldaten van het Rode Leger. Voor veel Esten betekende de komst van het Rode Leger een bezetting door de Sovjet-Unie. Russen verwijten Esten op hun beurt van collaboratie met de Duitsers na 1941.

Eerder dit jaar besloot het Estse parlement het monument te verplaatsen naar een militair kerkhof buiten het centrum van de stad. De Russische minderheid in Estland, ongeveer 300.000 op een totaal inwonertal van 1,3 miljoen, heeft zich steeds hardnekkig verzet tegen de verwijdering van het monument.

Estland en Rusland zijn intussen in een heftige discussie gewikkeld over het monument en de betogingen. De Estse minister van Buitenlandse Zaken Urmas Paet beschuldigde Moskou er gisteren van zich provocerend te hebben opgesteld en zich in de Estse binnenlandse politiek te hebben gemengd. De Russische minister van Buitenlandse Zaken, Sergej Lavrov, had eerder laten weten „ernstige stappen” tegen Tallinn te overwegen. De voorzitter van de Russische Senaat, riep op om de diplomatieke betrekkingen met Estland te verbreken. „Het moet uit zijn met het bespotten van onze gevallenen en onze overwinning in WOII.”

Paet stelde ook dat de Russische autoriteiten de Estse ambassade in Moskou onvoldoende hebben beschermd. Demonstranten, sommigen van hen in sovjetlegeruniforms, gooiden in de Russische hoofdstad met stenen en tomaten naar het gebouw. De voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken van de Doema ontkende in scherpe bewoordingen dat Rusland iets met de demonstraties te maken heeft.

De Baltische buurlanden Letland en Litouwen, en Polen en Finland schaarden zich dit weekeinde achter het Estse besluit. (AP, BBC)