‘Europa is kwetsbaar’

Rusland is tegen een Amerikaans raketschild.

Dat is jammer, zegt de Amerikaanse onderminister Daniel Fried. ‘De veiligheid van de NAVO is ondeelbaar’.

Rusland mag verontwaardigd zijn over het Amerikaanse plan om onderdelen voor een raketschild te plaatsen in Polen en Tsjechië, maar de Verenigde Staten zijn daarvan niet onder de indruk. „De Russen moeten goed begrijpen dat de landen die ooit bij het Warschaupact en de Sovjet-Unie hoorden nu echt onafhankelijke landen zijn”, zegt Daniel Fried, Amerikaans onderminister van Buitenlandse Zaken voor Europa, in een gesprek met deze krant en de Belgische Standaard. „De Russen moeten erkennen dat hun imperium niet meer bestaat en ook niet meer terugkomt.”

Donderdag nog sprak president Poetin zich scherp uit tegen het schild. Hij zei zelfs dat Rusland uit onvrede over het project het verdrag voor reductie van conventionele strijdkrachten in Europa (het CFE-verdrag) opschort.

Het raketschild kost de VS veel geld en of het werkt is nog niet bewezen. Waarom vindt Washington het toch belangrijk het in Europa te installeren?

„Er is een potentiële dreiging van Iran en mogelijk andere landen in het Midden-Oosten dat ze een klein aantal ballistische raketten met kernkoppen zullen hebben. Wij geloven dat het voor de veiligheid van niemand goed is als Europa in een positie van absolute kwetsbaarheid komt. Veiligheid binnen het bondgenootschap moet ondeelbaar zijn. Daarom willen we samenwerken met de NAVO, met individuele Europese landen en hopelijk ook met Rusland.”

Maar gezien president Poetins uitspraken van vorige week lijkt Rusland daar weinig voor te voelen.

„Dat is erg jammer. Want (de Amerikaanse) minister van Defensie Gates was een paar dagen eerder nog in Moskou om in verband met het raketschild vergaande samenwerking met de Russen aan te bieden. We waren teleurgesteld dat de Russische reactie zo negatief was.”

Vindt u degenen die zeggen dat Iran geen intercontinentale raketten heeft, en ze zeker de komende vijf tot tien jaar ook niet kan ontwikkelen, naïef?

„We weten niet precies wanneer de dreiging zich zal voordoen. Maar Iraanse raketten kunnen nu al het zuidoosten van Europa treffen. Eén technologische doorbraak en ze kunnen een grove maar dodelijke slagkracht tegen heel Europa hebben. Helaas heeft de technologie voor ballistische raketten zich internationaal verspreid. Noord-Korea heeft al een systeem getest. We kunnen er niet van uitgaan dat dit soort landen deze raketten niet zullen ontwikkelen.

„Het systeem dat wij willen bouwen is heel anders dan het Star Wars-project van de regering-Reagan in de jaren tachtig. Het is veel kleiner, en het lijkt me een passende reactie op de dreiging die we zien opkomen.”

Beseft de Amerikaanse regering dat deze kwestie een splijtzwam kan zijn voor Europa, en zelfs binnen coalitieregeringen verdeeldheid kan zaaien?

„Als het debat verloopt zoals de afgelopen weken zal dat niet gebeuren. Naarmate we de kwestie beter uitleggen en de Europeanen de feiten leren kennen, zal de bezorgdheid afnemen. Op de bijeenkomst van ministers van Buitenlandse Zaken van de NAVO, vorige week in Oslo, sprak de ene na de andere delegatie steun uit voor ons aanbod om samen te werken met Rusland en er was althans een bereidheid om met de VS samen te werken aan de installaties die we in Polen en Tsjechië willen bouwen. Er was geen oppositie.”

Probeert Poetin verdeeldheid te zaaien in Europa en binnen Europese landen, zoals de Sovjet-Unie tijdens de Koude Oorlog deed?

„Ik wil niet karakteriseren wat Poetin doet. Maar ik heb vroeger veel te maken gehad met de Sovjet-Unie en ik krijg nu het gevoel dat ik opeens weer 25 jaar jonger ben. Ik verlang niet terug naar de jaren tachtig.”