Bruin in Bakkum

Performer Jeannine Valeriano in Amsterdam. Foto Isabel Nabuurs 27-04-07, AMSTERDAM JEANINE VALERIANO FOTO ISABEL NABUURS Nabuurs, Isabel

„De intocht van Sinterklaas in Bakkum, 1973. Ik was zes en werd wild bij het zien van al die Zwarte Pieten. Eindelijk mensen die op mij leken. Het was alsof mijn stam mij had teruggevonden. De ontdekking dat het geschminkte blanken waren met plastic pruiken op, was een enorme teleurstelling. Weer alleen.”

De meeste mensen gaan naar Bakkum om bruin te worden, maar performer Jeannine Valeriano (39) ging naar Bakkum om wit te worden. Niet uit vrije keus; ze was zeven dagen oud toen haar moeder uit Curaçao haar afstond aan een Nederlands-Indisch echtpaar in Bakkum. Als enig ‘bruin’ kind groeide ze op in een dorpse, blanke omgeving. Ze bewerkte haar adoptieverhaal tot de muzikale theatervoorstelling Black in Bakkum, uitgebracht door Orkater en Bellevue Lunchtheater. Black in Bakkum is vanaf morgen te zien in Amsterdam.

„Als ik bij het voetballen zei: ‘Ik ben Cruijff’, zeiden de andere kinderen: ‘Nee, jij bent Pele.’ Maar ik wilde Cruijff zijn, ik wist niet eens wie Pele was. Ik heb al die ervaringen weerloos ondergaan. Ik deed er niets mee, ik sloeg ze op in een koffer. Gebruiken voor het theater kon nog niet, je wilt niet het verhaal zien van iemand die in paniek is. Maar nu ik er zo’n beetje klaar mee ben - met de pijn van het afgestaan zijn, het vallen tussen twee culturen, de zoektocht naar wie ik ben – heb ik de juiste afstand om er een voorstelling van te maken.

„Adoptiekinderen zijn integratiekampioenen. Maak me midden in de nacht wakker, en ik maak een stamppot voor je. Maar zelfs als je aan de alle regels voldoet, maak je bagger mee. Als ik me al niet anders voelde met mijn ander uiterlijk, temperament en luidere stem, werd dat anders-zijn me wel ingepeperd. Ik kreeg veel boodschappen van ongelijkwaardigheid mee, vooral sinds de moord op Pim Fortuyn. Ik gebruik er één in de voorstelling; iemand in de tram die me een aap noemde. Ik heb nog wel erger meegemaakt, maar als je teveel racisme in zo’n voorstelling stopt, slaat die dood.

„Het zoeken naar mijn identiteit ging gepaard met het zoeken naar mijn vorm als kunstenaar. Ik ben zangeres, maar ik heb ook geacteerd en ik schrijf graag. In Londen vond ik mijn vorm: de Spoken Word Performance. Aanvankelijk was dat podiumpoëzie, maar je hebt nu ook meer verhalende of muzikale vormen. Het is een rauwe, persoonlijke vorm die dicht tegen rap aanligt.

„De poëzie van Black in Bakkum rijmt maar ten dele. Ik zing hem en ik draag hem ritmisch voor. Maarten Ornstein heeft de teksten op muziek gezet voor elektronica, gitaar en basklarinet, met veel ruimte voor improvisatie. Er zijn allerlei zwarte stijlen in te horen, blues, jazz, maar ook blanke: Crosby, Stills and Nash.

„Black in Bakkum gaat over adoptie, maar ook over een universeler, existentieel gevoel. Ik beschrijf wat veel mensen meemaken: je niet helemaal thuis voelen in je omgeving, je losmaken van je familie, op zoek gaan naar herkenning, uitvinden wie je zelf bent en vechten voor je eigen plaats. Uiteindelijk sta ik bij het sterfbed van mij adoptievader en voel een diepe verwantschap met hem. Beetje laat, maar zo gaat dat vaker. Je hoeft niet geadopteerd te zijn om het gevoel te herkennen: het onvermogen liefde te ontvangen en tijdig te zeggen dat je van iemand houdt.”

Black in Bakkum van Orkater is te zien van 1 tot 20/5 in Theater Bellevue, Amsterdam. Info en res.: (020) 5305301, www.theaterbellevue.nl