‘Behoud hoofdkantoren ook zaak voor premier’

VNO-NCW-voorzitter Bernard Wientjes over aandeelhoudersmacht, het gebrek aan visie van het kabinet en de noodzaak van hoofdkantoren in Nederland.

De werkgeversorganisatie VNO-NCW is van nature voor een open en vrije economie. Maar nu zijn een paar van haar grootste leden verwikkeld in een strijd om ABN Amro.

Benauwt u dat?

Wientjes: „Ik maak me zorgen. Benauwen is een groot woord. ABN Amro is een van de zeer grote bedrijven, een bank waarmee Nederland in het buitenland ook zijn visitekaartje afgeeft. Als die zou worden opgebroken, dan vind ik dat heel zorgelijk. Ik zit hier met dubbele gevoelens. Het ene is: we zijn een open economie, we kunnen niet anders, je kunt aandelen in bedrijven kopen en verkopen. Vlak ook de Nederlandse investeringen in het buitenland niet uit. Het andere is: Nederland moet nu goed nadenken over wat zijn positie nog is in een wereld waarin de grenzen verdwenen zijn.

„Specifiek bij ABN Amro spelen twee zaken. De eerste is de overgang naar andere eigenaren. De tweede is: verlaat het hoofdkantoor Nederland? Wat betreft de eigenaren: wij als VNO-NCW zijn natuurlijk van de liberale markteconomie, maar we moeten toch kritisch kijken naar de vermindering van de beschermingsmaatregelen die bedrijven kunnen inzetten tegen eventuele ongewenste overnames. Zijn we niet roomser dan de paus geworden? Roomser dan Frankrijk, Engeland, Duitsland, de VS. Ik hoor altijd vergelijkingen met de VS, dat zij zo liberaal zijn, maar de macht van aandeelhouders is er helemaal niet zo groot als men wel zegt.

„Wij zouden dat graag eens op een rij willen zetten om de discussie op te schudden. We moeten niet het Franse systeem overnemen, waar een nationale opstand dreigt als een buitenlandse onderneming Danone dreigt te kopen. Maar we moeten wel bekijken of ons klimaat niet te liberaal is geworden. Ik weet dat het gevaarlijk is wat ik zeg, ik moet een beetje op eieren lopen, want ik wil Nederland ook niet isoleren in de wereld. Dat kan ook niet.”

Is de aandeelhoudersmacht hier te ver doorgeschoten?

„We hebben het zo gewild, we vonden met zijn allen dat de aandeelhoudersmacht te klein was geworden. De wet is gewijzigd. De commissie-Tabaksblat voor goed ondernemingsbestuur heeft eraan bijgedragen. Maar er zijn nu nieuwe ontwikkelingen, zoals de opkomst van private equity en van hedgefondsen, dat was er een paar jaar geleden nog niet in deze mate. Het kan ook doorslaan.”

In politiek Den Haag is het opvallend stil. Moet minister Bos van Financiën ingrijpen?

„Het is niet alleen Bos. Hulde voor hem dat hij zijn eerdere opvatting dat Nederland zijn hoofdkantoren wel kon laten schieten heeft gecorrigeerd. Dit is ook een zaak voor de minister-president. Eigenlijk is het te laat, bij ABN Amro gaat de markt zijn gang, maar misschien kan dit toch Den Haag wakker schudden. Wij zijn sinds het regeerakkoord heel kritisch: dit kabinet heeft geen visie hoe Nederland zich moet opstellen in een globaliserende wereld. Daar willen wij opnieuw met het kabinet over praten. Wat is de sterkte en zwakte, hoe moet Nederland reageren op de mondiale economische werkelijkheid, wat moet onze core business zijn?”

En de hoofdkantoren?

„Nederland en het kabinet moeten de hoofdkantoren nog meer koesteren. Niet alleen die van Nederlandse bedrijven, ook de buitenlandse. Wist u dat wij meer dan 750 Japanse hoofdkantoren hier hebben? Sommige zijn financiële holdings, andere zijn hier met medewerkers aanwezig. Wij hebben meer Japanse hoofdkantoren dan welk ander Europees land ook.

„Wij kunnen een nieuw Chinatown bouwen. Nederland heeft veel wat ons interessant maakt voor hoofdkantoren: ons verlaagde belastingtarief, fiscale regelingen voor buitenlandse werknemers, taalvaardigheid, onze ligging, de logistiek van Rotterdam en Schiphol en onze openheid tegenover het buitenland, al zou je dat niet zeggen als je sommige politici hoort.”

Dus u steunt de combinatie van ABN Amro met Barclays?

„Ik ben blij dat in die combinatie ABN Amro niet uit elkaar valt en het hoofdkantoor in Nederland blijft. Net als bij Shell, dat ook een Britse vennootschap is geworden, maar wel in Den Haag. De uitstraling van hoofdkantoren is zo groot. Voor leveranciers uit het mkb, voor accountants, juristen. Onderschat het niet. Philips, Unilever, Shell, ABN Amro, ING, daarvan weet men heel goed in het buitenland: zij komen uit Nederland.”