Vrije val

Hoe zou Harry van Raaij zich na zondag voelen? Toevallig zag ik hem deze week. Harry was nog steeds Harry: donkere, gebronzeerde zigeunerhuid, het hoofd schuin als een kerkganger, geen rust in de ogen. Een zoekende prater, altijd bang voor oude en nieuwe oorlogen. De minst presidentiële van alle (ex-)voorzitters in het Betaald Voetbal. Wel een man met een groot voetbalhart.

De oud-voorzitter kon veel hebben tijdens zijn regnum, tegenslag en achterklap, maar geen kritiek op PSV. Dan werd hij des duivels. Als een spandoek bleef hij de glimlach van de idylle over zijn club spreiden. Ook als het binnenskamers oorlog was. Jan Timmer was jarenlang de nagel aan zijn doodskist, maar dat werd door Harry vakkundig verborgen gehouden. Tot aan het afscheid. Van Raaij was diep teleurgesteld in zijn lievelingstrainer Erik Gerets, die inhaliger bleek dan de neten. Maar de details over de geeuwhonger van Gerets bleven onbenoemd.

Als het met PSV een beetje minder ging, had Harry van Raaij het over een bedrijfsongeval, nooit over een crisis. In zijn verbeelding was de club te vuurvast voor crises. Conjuncturele misverstanden alla, maar het monument PSV kon niet beschadigd – laat staan geruïneerd – worden. De clubleiding zou altijd weer haar eigen onfeilbaarheid creëren. Zoals de paus. Met dank ook aan de Eindhovense supporters, vanouds meer schaap dan fan. De Philipscultuur tenslotte: nooit eens tegenmacht.

Het laatste lijkt te kantelen. Tumult na de wedstrijd tegen NEC, protest op de Herdgang, Phillip Cocu die de achterban per megafoon moet slijmen om nog veilig thuis te komen: eindelijk is het ook in Eindhoven ‘Mei ’68’. Daar is een veredelde klerk als Frits Schuitema niet op berekend, en het historische vergiet Ronald Koeman ook niet. Paniek dus.

Als het Guus Hiddink was overkomen, had Harry van Raaij de gemoederen allang gesust, maar aan de top van PSV heerst nu liefdeloosheid. Schuitema is weggedroomd naar een bootje op de Rijn, de commissarissen hebben het te druk met hedgefondsen en Koeman heeft meer drift dan hart meegenomen naar Eindhoven. Iedereen bungelt nog wat na.

De vrije val van PSV na de winterstop is dus logisch. Het zit meer in het hoofd dan in de benen. Eigenlijk was er geen ontkomen aan. Bepalende spelers als Alex, Koné en Farfán worden nog alleen gewekt door transfergeluiden. Zelfs Heurelho Gomes lijkt uit zijn legendarische onverzettelijkheid te zijn gevallen. Nooit eerder heb ik een gelouterde speler na de training horen zeggen dat hij troost ging zoeken bij zijn kinderen. Routinier Phillip Cocu zei het met zoveel woorden, de dag na het debacle in Utrecht. Dan wordt wanhoop ongeneeslijk. En dus is het nog maar de vraag of PSV de totále afgang kan voorkomen in de play-offs. Ik vrees het ergste.

Is het de schuld van Ronald Koeman? Ja en nee. Het verwijt is nu dat de coach te zakelijk is in de omgang met de latino’s van PSV. En ook dat het schuurt met assistent-trainer Jan Wouters. Zijn wissels zijn al even bedenkelijk als die van Dick Advocaat. PSV ten onder aan het Robbensyndroom? Volgens Patrick Kluivert wel. Maar waar haalt deze kreupele spits nog autoriteit van spreken vandaan? Topschutter zal hij in Eindhoven niet meer worden.

Venijniger is de suggestie dat het Ronald Koeman aan warmte ontbreekt om het thuisgevoel van de Zuid-Amerikanen overeind te houden. Met andere woorden: Ronald is geen Guus Hiddink die wél toegerust was om een stelletje ontheemden het geluk van pannenkoeken bij te brengen. Sinds jaar en dag heet het dat de geest van Johan Cruijff over Ajax waait. Ik heb het vermoeden dat er bij PSV iets soortgelijks speelt: de geest van Hiddink. Je bent al gauw te zakelijk als je moet opboksen tegen een schaduwmacht met de instrumentele lifestyle van een keuterboer. Daar komt bij dat de assistenten Tonny Bruins Slot en Jan Wouters ook niet ogen als iconen van de warme hap. Een triumviraat van kilte, is nu de perceptie.

Ronald Koeman staat voor een kansloze strijd, en ik ben niet zeker dat hij dat zo erg vindt. Als voetballer is hij groter geworden dan PSV. Als coach wil hij wellicht niet onderdoen voor zijn verleden. Dan kom je automatisch uit bij Valencia, Arsenal of op zijn minst bij Bayern München. De Herdgang is prachtig, maar ademt een hockeyclub. En voor dit soort gefiguurzaagde gezelligheid is Koeman te ruig van inborst.