Uitzicht op Tokio lokt de bezoeker naar het museum

De Tokiose wijk Roppongi, bekend om de vele nachtclubs, probeert zich een chiquer imago aan te meten. Dat lukt. Want met de heropening van het Suntory Museum is de ‘kunst-triangle’ in de wijk voltooid.

Tokio, 28 april. - Het is een hele prestatie, drie nieuwe musea in het centrum van Tokio. Immers, de stad zit op slot en de grondprijs is hoog. Nieuwe museum met een eigen collectie liggen dan ook meestal ver buiten de stad - en het publiek laat ze vaak links liggen. Dat bezoekt liever een kleine tentoonstelling in een van de warenhuizen. Maar met de heropening van het Suntory Museum, deze maand, is de Roppongi Art Triangle dan toch tot stand gekomen.

Bekend door haar vele nachtclubs probeert de wijk Roppongi zich de laatste jaren een chiquer imago aan te meten. Zo makkelijk gaat dat niet. Gelukkig worden er kaarten uitgedeeld, anders kan de bezoeker lang zoeken naar de kunstdriehoek, die verder bestaat uit het National Art Center Tokyo en het Mori Art Museum.

Het heropende Suntory Museum staat in Tokyo Midtown, een groot en duur winkel-, kantoor-, hotel- en restaurantcomplex. Tussen al die luxe is het museum een oase van eenvoud en soberheid. Het is het kleinste museum van de drie – al heeft het als enige een eigen collectie. Blank hout voert de boventoon, en in het gedempte licht staan enkele tientallen gebruiksvoorwerpen van de voormalige hofaristocratie. Keramiek, lakwerk, kamerschermen; niets schreeuwt om aandacht. Alleen bij bestudering van nabij geven de topstukken hun verfijnde details prijs. Dan ook valt de perfecte staat van conservering op.

Het nabijgelegen National Art Center Tokyo is het vijfde nationale museum van Japan. Met een totaal tentoonstellingsoppervlak van 14.000 vierkante meter is dit het grootste kunstinstituut van Japan. Het National Art Centrum is Tokio’s eigen kunsthal. Dit eerste nationale museum zonder collectie wil, in de woorden van haar woordvoerder, „een open en innovatief kunstcentrum” zijn. Met de grootse openingstentoonstelling over Leven in de Materiële Wereld leek het museum de boodschap over te willen brengen dat de twintigste eeuw voornamelijk draaide om dingen, niet om mensen. Maar in de huidige en komende tentoonstellingen over buitenlandse kunstenaars in Parijs, Monet, en Vermeer valt weinig vernieuwends en eigens te herkennen.

Dat is niet vreemd; het museum is voornamelijk een zalenverhuurcentrum. De meeste zalen zijn voor de komende vijf jaar volgeboekt met tentoonstellingen door Japanse kunstverenigingen.

Het open karakter van het museum is wel geslaagd. Bezoekers kunnen het gebouw gratis betreden – veel mensen maken daar gebruik van die gratis entree om de futurisitische constructie van architect Kurokawa te bekijken. Het museum bezoeken ze niet.

Het Mori Art Museum, op de 53e verdieping van de centrale toren van het nieuwe stadscentrum Roppongi Hills, heeft een vrijwel identieke publieksgerichte missie. “Wij willen hedendaagse kunst en het alledaagse leven bij elkaar brengen”, aldus woordvoerder Edan Corkill. “Het museum moet zo laagdrempelig mogelijk zijn”.

Alleen, hier worden de zaken slinkser aangepakt. Zo is het museum gekoppeld aan Tokyo City View, sinds 2003 Tokio’s toeristische trekpleister. Na het spectaculaire panorama-uitzicht over de metropool kan men, voor hetzelfde geld, nog een rondje door het museum maken. En inderdaad trekt het Mori Art Museum veel binnenlandse - en buitenlandse toeristen. De aanpak is fris en avontuurlijk. En alle tentoonstellingen zijn zelf samengesteld.

Op dit moment toont het Mori Art Museum de exposities De Glimlach in de Japanse Kunst en Humor in Hedendaagse Kunst. De eerste combineert lachende prehistorische graffiguren, middeleeuwse beelden van glimlachende Boeddhistische heiligen met een negentiende-eeuwse rolschildering van een ordinaire wedstrijd scheten laten – zonder zich iets gelegen te laten aan heilige kunsthuisjes.

De tweede tentoonstelling is beperkter. De variatie zit hier in de geografische verdeling; de curatoren zijn schaterlachend de wereld rondgegaan. Het door de zaal rondschokkende paar hersenen van Patrick Killoran; Mads Lynnerup’s video Losmaken van een Schoenveter door Middel van een Erectie, een stoel in de vorm van een verstoppertje spelend kind door Kimura; je bent niet snel uitgelachen.