‘Uit een gat in de bestrating komt een stokstaartje tevoorschijn’

Ton Dorresteijn (60), sinds 1988 directeur van Diergaarde Blijdorp in Rotterdam, ontving deze week de koningin omdat de dierentuin 100 jaar bestaat. Hij is getrouwd met Map, heeft twee kinderen en vier kleinkinderen. „Mijn secretaresse Ellen gaat ’s middags duiken in het Oceanium.”

Ton Dorresteijn

Vrijdag 20 april

Wat grappig om een verzoek voor dit Hollands Dagboek te krijgen, als je zelf al sinds je eerste dag in Blijdorp een dagboek bijhoudt. Overigens begint de eerste dag van dit dagboek moeizaam na een ‘doorwaakte-migraine-aanval-nacht’. Dat is helaas al heel lang iets dat gebeurt, overgeërfd van vaders- en moederszijde. Maar goed, het duurt in mijn geval nooit langer dan driekwart etmaal. Alle medische ‘hulpmiddelen’ heb ik al heel lang geleden weggegooid want het gaat, ook zonder die middelen, altijd weer over. Dus een beetje bibberig om 08.40 uur in de Diergaarde begonnen met mijn korte ochtendwandelingetje. Die duurt meestal een half uurtje, waarbij ik iedere keer een stukje tuin, met een kop koffie in de Terraszaal ‘doe’. Vanmorgen kom ik niet verder dan de nieuwe weidevogelvolière, waarin sinds gisteren onze kemphaantjes, tureluurs, grutto’s en kluten zitten. Allemaal bij ons of in een andere dierentuin geboren. Vandaag komen daar lepelaars, zwarte ibissen en steltkluten in het Zuid-Europese deel bij; volgende week gevolgd door een grote groep bijeneters. Ik zak op een bankje en geniet. Nederland – weidevogelland. Hoe is het toch mogelijk dat zoveel kinderen (en volwassenen) niet weten wat een grutto is en nog nooit een kievit in het echt hebben gezien! Dat dierentuinen daar nu ook al een rol in spelen.

Op mijn kantoor draait alles zoals altijd, behalve dat er knap wat extra drukte is rond de officiële opening volgende week. E-mails die niet ontvangen zijn, uitnodigingskaarten die alsnog op een andere naam moeten worden gezet. Vandaag is Ellen en maandag weer Marieke (zij vormen samen het directiesecretariaat) er druk mee. Alles lijkt weer opgelost voordat Ellen ’s middags gaat duiken in het Oceanium. Zij is denk ik de enige directiesecretaresse in de wereld, die verplicht één dag in de week duikwerkzaamheden verricht, zoals het wassen van de ramen en het voeren van de anemonen.

Ik probeer alle e-mails en brieven van de afgelopen dagen op zijn minst te lezen, maar dat lukt maar half. De stapel ‘komt nog wel’ groeit weer wat. Het is in de tuin een typisch Blijdorp-dagje. We hebben circa 2.000 schoolkinderen; het oude voorplein ligt nog steeds open voor de realisatie van ‘het kunstwerk’, de enorme heimachine die net klaar is met de palen voor het nieuwe Savannehuis rijdt om 13.10 uur dwars door alle drukte naar de dienstuitgang (en blokkeert vervolgens een half uur de Van Aerssenlaan).

Zaterdag

Om 9 uur belt Map onze dochter Marjolein, die vandaag 35 wordt, en staan we tot haar verbijstering ‘lang zal ze leven’ door de telefoon te zingen. Map is de verdere dag weg en ik lees lekker de kranten. Tussen de middag even naar Blijdorp om naar de weidevogels te kijken. Voor de ingang van mijn kantoor zit een groot gat in de bestrating, waar een stokstaartje uit tevoorschijn komt. Deze beroepsuitbrekers huizen voor mijn kantoor en ontsnappen met de grootst mogelijke regelmaat. Kennelijk hebben ze nu weer iets nieuws ontdekt. Ik jaag hem (of haar?) het verblijf weer in en bel de nodige mensen om het gat en de gang daar naartoe dicht te maken. Vorige week een rendier los in de tuin, nu een stokstaartje; er zit in ieder geval afwisseling in.

Ik rommel de rest van de dag wat thuis en denk wat na over wat ik wil zeggen aanstaande dinsdag. Er zitten al een paar weken af en toe twee staartmezen achter ons huis. Ook vanmiddag weer. Zo maar een staartmezennest middenin Rotterdam? We hebben met zijn tweetjes een lekker rustige zaterdagavond.

Zondag

Taart eten bij Marjolein en haar gezin in Driebergen. Aan het eind van de morgen zit de schommel in elkaar en staat hij pontificaal in de tuin. Er is een kookwekker nodig om kleinkinderen Anna en Jan dezelfde schommeltijd te garanderen. Map verzekert me dat dat 30 jaar geleden met Michiel en Marjolein net zo was. Waar is mijn prima geheugen gebleven? Terug in Rotterdam blijkt het erg druk in Blijdorp te zijn geweest. Dat is al weken zo en met dit prachtige weer en zoveel aandacht van de pers kan het ook moeilijk anders.

‘Utereg’, ‘mijn cluppie’, heeft PSV op 1-1 gehouden. Het gaat toch niet gebeuren dat die van 020 toch nog kampioen worden! De laatste paar jaar kijk ik nauwelijks meer naar voetbal op tv. Het ongelofelijke geleuter van alle deskundigen en zeker die verschrikkelijke uitzendingen van Tien hebben mijn lol aardig weggedrukt, of zou zelfs een liefhebber als ik ‘voetbalmoe’ kunnen worden?

Maandag

Heerlijk toch om een werkdag te kunnen beginnen met een frisse neus door een nog verstilde dierentuin. Je hoort alle diergeluiden ook nog zo goed. Toen we net naar Rotterdam verhuisd waren en tijdelijk in het huisje boven de ingang woonden, werden de kinderen en wij altijd wakker van de pinguïns of de leeuwen ’s morgens vroeg. De herinnering aan de geluiden en de dierentuin als ‘onze achtertuin’, waar je ’s avonds heerlijk doorheen kon lopen, leeft nog steeds bij Marjolein en Michiel. Als ze met hun gezinnen langskomen, willen ze meestal ook even ‘naar de tuin’.

De dag is knap rommelig, maar dat is te verwachten. Marieke en ik vertrouwen daarnaast op ons fameuze Blijdorp-improvisatietalent voor de dag van morgen. Wij zijn niet de enigen. Dierenverzorgers Ben en Fred, die op 11 april onze tweede gorillagroep naar Shanghai hebben begeleid en daar iedereen met deze dieren vertrouwd hebben gemaakt, zijn vanmorgen, dankzij een hoop geregel, teruggekomen. Alles gaat prima in Shanghai met ‘onze’ gorilla’s, maar daar heb ik nooit een seconde aan getwijfeld.

Dinsdag

Prima geslapen. Met Constance, Sander en Marieke alles doorgepraat en de route van vanmiddag voor de genodigden zelf gelopen. Alles ziet er verzorgd en goed uit, iedereen heeft zich daarvoor ingezet. Dat is toch onze grote kracht in Blijdorp. We doen het gewoon en doen het zo goed mogelijk. De officiële ontvangst en het programma daaromheen verlopen ’s middags vlekkeloos en vooral ontspannen. Mandy, mijn 11-jarige collega-dierentuindirecteurtje is ontzettend leuk en steelt de show. De onthulling van het kunstwerk (een mooie bank) door kinderen van personeelsleden en een voortreffelijke verhalenvertelster is niet alleen stijlvol en leuk, maar eigenlijk ook een beetje ontroerend. Of ligt dat aan mijn gemoedstoestand op deze bijzondere dag? Iedereen, inclusief Hare Majesteit, lijkt het allemaal plezierig te vinden en dat was nu precies de bedoeling. Op het terras bij de vijver is er voor iedereen die gebleven is een buffet. Door het heerlijke weer staan we ’s avonds op 24 april om circa 19.30 uur nog allemaal buiten. Voor een keertje vind ik het niet erg dat door de ‘global warming’ het weer van slag is.

Woensdag

Met een tevreden gevoel over gisteren mijn vroege tuinwandelingetje gemaakt. Op het voorplein arriveert tegen half negen olifantenstier Timber uit de zoo van Sevilla. Blijdorp participeert in ongeveer 100 fokprogramma’s van bijzondere en bedreigde diersoorten en daarvan coördineren we er acht. Een daarvan is dat van de Aziatische olifant en dat doe ikzelf, met curator Martin van Wees. Onze enorme olifantenstier Alexander, vader van alle kalfjes van de laatste jaren in Blijdorp, is op 11 april vertrokken naar Antwerpen. Het is de bedoeling dat hij daar ook nageslacht produceert bij de drie olifantenkoeien die wij eerder al aan Antwerpen hebben gegeven. Dierentuinen geven al meer dan 20 jaar dieren om niet aan elkaar, onder de conditie dat de ontvangende tuin datzelfde met bij hen geboren dieren doet. Als ‘sleutelaar’ aan een optimaal fokprogramma voor Aziatische olifanten heb ik besloten dat de toekomstige vader van de nieuwe kalveren bij onze groep deze Timber moet worden. Ooit in 1998 bij ons uit een andere vader en moeder geboren, en dus helemaal onverwant, en via een paar jaar Port Lympne (in Engeland) en een paar jaar Sevilla (in Spanje) nu weer terug in Blijdorp. Hij is prachtig, ziet eruit als een jonge (olifanten)god. De ervaring leert overigens dat je daar als kritische volwassen olifantenvrouw zeker niet zo maar voor valt. Ze zijn wel volop nieuwsgierig, maar mogen pas over een paar dagen echt bij elkaar. Tijdens het maken van de foto voor dit dagboek word ik door vele mensen aangesproken die allemaal herinneringen aan de Diergaarde hebben.

Donderdag 26 april

De dag begint met een gesprek met mensen van Pro Rail en de HSL, onze buren. De enige dierentuin in de wereld met een hogesnelheidstreinbaan dwars door de tuin is Blijdorp! We stemmen wat zaken op elkaar af, waarna ik naar het Oewanja Restaurant ren om de oud-medewerkers van de Diergaarde welkom te heten en bij te praten. Het zijn er weer velen, ééns Blijdorp is altijd Blijdorp. Olifant Timber banjert wat door het voor hem nieuwe verblijf; de dames hebben inmiddels gezien dat hij nog in de categorie pubers valt en dat hij ‘nog is op te vouwen’, als hij onverwacht te aanminnig wordt. Dus is hij niet echt interessant meer.

We filosoferen in klein comité wat over het volgende project in dit jubileumjaar: de opening van de grote weidevogelvolière. Er is ontzettend veel gebouwd en veranderd in de Diergaarde in de afgelopen jaren. Onze grote kracht is dat we, met veel continuïteit in betrekkelijk korte tijd, heel veel projecten hebben gerealiseerd en onze ‘makke’ is dat die projecten nooit verliepen en verlopen zoals we plannen. Dat geldt eigenlijk tot op de dag van vandaag. Maar ik zou liegen als dat niet voor een belangrijk deel het plezier in mijn werk in Blijdorp bepaalt (en het ‘beleven’ van de geboorte van een jonge giraffe of olifant natuurlijk).