Op zoek naar een koffer met geld

Feyenoord staat voor beslissende weken. De club moet Europees voetbal veiligstellen en financiers vinden die daadwerkelijk met geld over de brug komen. „Er is nog wel eens verschil tussen woorden en daden.”

Financieel directeur Jacobs (links) en toekomstig president-commissaris van Feyenoord Van Well. Foto NRC, Rien Zilvold rotterdam feyenoord de heren kerkum en van wel foto rien zilvold Zilvold, Rien

Keeper Henk Timmer liet er vorige week geen onduidelijkheid over bestaan. „Alleen een koffer met geld kan Feyenoord verder helpen.” Dick van Well (59), later dit jaar president-commissaris van de Rotterdamse club, gniffelt. „Misschien een beetje bot uitgedrukt van Henk, maar in essentie klopt het wel.”

En eigenlijk bevat Timmers uitlating ook de opdracht die financieel directeur Onno Jacobs (42) de komende weken moet uitvoeren. Zoeken naar die koffer, of liever koffers, met geld. „De druk is niet meer zo hoog als ruim een jaar geleden – toen moesten we echt naar banken en particulieren om de salarissen te kunnen betalen – maar we moeten nu aan financiën zien te komen om deze zomer versterkingen te halen. Echt, we zijn ook met lijstjes [met aan te trekken spelers] bezig. Want niemand wil toch een zelfde seizoen draaien als we nu bijna achter de rug hebben”, zegt Jacobs.

Dit seizoen stortte Feyenoord op financieel, sportief en bestuurlijk gebied in een diepe crisis. Nu de club op bestuurlijk gebied weer overeind begint te klimmen en afscheid is genomen van – in de woorden van Van Well – „de personele unie van de club met [oud-voorzitter] Jorien van den Herik”, willen Van Well en Jacobs voor het eerst over de toekomst praten. Zij beseffen dat de morrende supporter perspectief op betere tijden nodig heeft. „Een supporter heeft niet meer dan tweemaal drie kwartier geduld. Dat hebben we te respecteren zolang zij het belang van de club maar vooropstellen”, zegt Van Well, in het dagelijks leven bestuursvoorzitter van bouwbedrijf Dura Vermeer. „De situatie bij Feyenoord zou pas echt rampzalig zijn als er geen perspectief meer zou zijn.”

Ruim vier maanden nadat de commissie-Blankert een nieuwe top voor Feyenoord samenstelde, concludeert hij dat in elk geval in bestuurlijk opzicht de rust terugkeert. „Peter Vogelzang zal als gedelegeerd commissaris de directie voor vijf maanden versterken, zoals we gisteren bekendmaakten. Op die manier krijgen Onno en Chris [Woerts, commercieel directeur] eindelijk de gelegenheid zich weer op hun eigenlijke werk te concentreren. Deze twee hebben de afgelopen maanden alle klappen moeten opvangen, aldus Van Well. Vogelzang, oud-korpschef van de politie in Utrecht, was eerder binnen de sport bij de KNVB en als chef de mission bij de Olympische Spelen actief.

Terugkijkend op zijn eerste maanden als commissaris bij Feyenoord slaakt Van Well een zucht. „Toen we begonnen, stonden we eigenlijk al met 2-0 achter. Sportief ging het al niet goed, en vervolgens worden we door de rellen in Nancy uit de UEFA Cup gegooid en was er die onrust rond de financiële belangen in de voetbalschool in Ghana [ooit gefinancierd door Van den Herik].” Op die school rustte een lening waarover maar liefst twaalf procent rente betaald moest worden. „En”, vervolgt Van Well, „de sportieve prestaties werden in de loop van dit jaar alleen maar minder. Door de onrust ging het spel verder achteruit, wat weer leidde tot meer onrust.”

De bouwer – „tot dit jaar was ik een van de 46.000 gewone supporters op zondag” – gelooft dat vooral de timing van de crisis Feyenoord zo hard raakte. Halverwege het voetbalseizoen. „Als fan moest het seizoen eigenlijk nog beginnen, als bestuurder was het seizoen bijna afgelopen. Er kon niet veel meer worden gedaan. Normaal kom je in juli met aanpassingen. Dan liggen de media aan het strand of kijken ze naar de Tour de France.”

Los van de bestuurlijke rust die Van Well hoopt te hebben bereikt, kan morgen een eerste stap naar financieel en sportief herstel worden gemaakt. Dan moet Feyenoord in en tegen Heerenveen drie punten halen om op de vijfde plaats te eindigen. En via de ‘hoogste’ play-offs waaraan de nummer vijf mag deelnemen, heeft de club na een waar crisisseizoen alsnog een kans op de lucratieve Champions League. Of beter een klein kansje, want de matige reeks die Feyenoord de afgelopen weken neerzette (verlies van FC Groningen en Heracles, gelijkspel tegen NEC), stemt niet tot optimisme. „We hebben in ieder geval de competitie spannend gemaakt”, zegt Van Well ironisch.

In zijn zoektocht naar geld is Jacobs niet afhankelijk van het resultaat van morgen. De voormalige financieel directeur bij voedingsgroep CSM is zoals zoveel penningmeesters van grote clubs op zoek naar alternatieven. „En daarbij kan ik niets uitsluiten. Stel dat hier morgen een rijke Rus of Arabier 200 miljoen euro biedt en in ruil daarvoor een plaatsje in de raad van commissarissen wil. Ik pak direct een stoel voor hem, maar de kans dat het gebeurt, lijkt me niet groot. Voor alle mogelijke financiële oplossingen geldt dat de culturele identiteit en onafhankelijkheid van de club bewaard moeten worden.”

Ook is bij Feyenoord serieus naar een beursgang gekeken. „We hebben er ook overleg over gehad met onze collega’s in de hoofdstad” [bij het beursgenoteerde Ajax], zegt Van Well, maar het plan is in Rotterdam snel afgeschoten. Nu Feyenoord zo in problemen verkeert, zou de waardering van de club bij een beursgang veel te laag zijn. „Maar verder kijken we naar alle financiële stromen die verantwoord zijn.”

Om op korte termijn de benodigde miljoenen binnen te halen, gaat Jacobs met twee modellen de boer op. „We komen met een participatiefonds – de Feyenoord Talent Pool – waarin beleggers vanaf 250.000 euro kunnen beleggen in een groep van zeven jonge voetballers. Uiteindelijk worden zij voor 25 procent eigenaar en delen dan ook mee bij de verkoop.” In totaal wil Jacobs de komende weken voldoende investeerders achter zich krijgen, om op een opbrengst van zes miljoen euro uit te komen. Wie die zeven spelers uit het eerste en uit het beloftenelftal worden, wil hij nu nog niet zeggen.

„Verder willen we certificaten van aandelen voor 1.000 euro per stuk gaan verkopen. We hopen een twintigtal investeerders te vinden die 1.000 van die aandelen kopen. Dat zou dan 20 miljoen euro opleveren. We hebben hier maar liefst 225.000 van die aandelen liggen.” De conclusie dat Feyenoord in de ogen van de huidige leiding 225 miljoen euro waard is, mag wat Jacobs betreft gerust worden getrokken. „Je moet ergens beginnen.” Feyenoord wil deze keer bedrijven aanspreken, „want we willen niet onze hand ophouden bij de supporters”, zegt Van Well. En het geld wordt exclusief geïnvesteerd in het team.

Dat Feyenoord geen gelukkige traditie kent in het ophalen van geld bij fans en het bedrijfsleven, wordt door Jacobs ontkend. „In 1999 is er via het zogeheten Premie-effect bij supporters acht miljoen gulden opgehaald. Dat was toen veel geld, alleen de opbrengst bij het bedrijfsleven [vijf miljoen] viel destijds tegen. Ik ben wel blij dat ik nu kan zeggen dat Feyenoord altijd aan zijn financiële verplichtingen heeft voldaan.”

Dat nogal wat zakenmensen zich recentelijk in de publiciteit opwierpen als mogelijke weldoener, heeft tot nog toe weinig inkomsten opgeleverd. „Er wil nog wel eens een verschil zijn tussen woorden en daden”, zegt Van Well.

Als eenmaal de rust in de bestuurskamer is weergekeerd en de grootste financiële gaten in de boekhouding zijn gedicht, dan mogen de bestuurders hopen dat ook de druk op de voetballers wat afneemt. En de prestaties weer Feyenoord-waardig worden. „Dat vind ik eigenlijk nog het moeilijkste van alles”, zegt Jacobs. „Op zondag zit ik hier enerzijds als directeur die verantwoordelijk is voor de veiligheid. Anderzijds ook als supporter en dan vind ik het ook moeilijk om rustig te blijven. Op dat soort momenten ben je volledig afhankelijk van de bal die al of niet binnenkant paal gaat of van een penalty die al of niet wordt gegeven.”

Als Feyenoord morgen niet wint van Heerenveen, bestaat de kans dat de club na de play-offs (tussen nummer zes en negen) geen recht heeft op Europees voetbal. „We moeten er de komende jaren voor zorgen dat we, ook na een slecht seizoen, minstens vierde worden”, zegt Jacobs.

Dat ideaal moet mede tot stand komen via het beleidsplan van technisch directeur Peter Bosz. Dat ook hier de nodige kritiek van binnen en buiten kwam, verbaast de top niet. Onder meer werd het ontslag van Henk Fräser als jeugdtrainer door supporters gehekeld en binnen het technisch beleid zou sprake zijn van vriendjespolitiek en nepotisme. Zo is Stanley Brard – hoofd jeugdopleiding – de zwager van adviseur Wim Jansen.

„Ten eerste, het is niet het plan van Peter. Het is ons plan. Verder zijn mensen als Bosz en Jansen juist zo waardevol omdat zij veel contacten hebben binnen de voetbalwereld. En als ze die contacten gebruiken, dan heet het opeens vriendjespolitiek”, zegt Van Well. Als commissaris is hij niet van plan om op wat voor manier dan ook in te grijpen. „Je denkt toch niet dat de commissarissen binnen mijn bedrijf meekijken als ik iemand benoem?” Toch wel als de resultaten uitblijven? „Ja, we moeten kijken naar de resultaten en dat zullen we ook op termijn gaan doen. Maar we reageren niet op al die incidenten.”

Verder zou Bosz zijn beleidsplan deels van andere clubs hebben overgeschreven. Jacobs: „Wat een onzin. Dacht je dat ik dat participatiefonds zelf heb verzonnen? Je neemt toch allemaal goede dingen van elkaar over.” En vielen de aankopen van dit seizoen tegen, wat ook door Bosz is toegegeven. „Maar je moet wel kijken of er al of niet transfergeld is betaald. Spelers als Kolkka en Leonard zijn transfervrij binnengekomen en zij waren van het begin af aan duidelijk als tweede man op een positie”, zegt Jacobs. Voorlopig lijken de supporters nog altijd vertrouwen te hebben. Volgens Jacobs zijn voor volgend jaar inmiddels 18.000 seizoenskaarten verkocht en dat is nauwelijks minder dan een jaar geleden. „Maar dat zegt mij niet zoveel. De mensen die als eerste bestellen, zijn de echte supporters, die komen toch wel. De crux zit juist in de tweede groep, die nu nog twijfelt. Vorig jaar zaten we uiteindelijk op 32.000 seizoenkaarthouders.”

De fans uit de tweede groep laten zich wellicht leiden door de nieuwe spelers die voor komend seizoen gepresenteerd gaan worden. In een seizoen waarin Feyenoord zijn honderdjarig bestaan viert. Gek genoeg moet Jacobs in de komende weken ervoor zorgen dat Feyenoord over een jaar hoog op de ranglijst staat. Namelijk door veel geld op te halen. „Deze weken worden heel spannend. Eigenlijk moeten we binnen één of twee weken al wat meer weten. Dat kan ook wel. Als iemand mij nu een miljoen euro toezegt, kan het morgen al op onze rekening staan.”