Hoeder van Hollywoods zelfcensuur

Als bewaker van de Amerikaanse filmkeuring was filmlobbyist Jack Valenti, die gisteren overleed, een gehaat en machtig man in Hollywood.

Gehaat en nog meer gehaat. Dat was Hollywood-lobbyist Jack Joseph Valenti, die gisteren in Washington op 85-jarige leeftijd aan de gevolgen van een beroerte overleed. En dat kwam doordat hij volgens sommigen de machtigste man was in de Amerikaanse filmindustrie.

Als oprichter en langdurige president (38 jaar) van de filmvereniging Motion Picture Association of America (MPAA) was hij verantwoordelijk voor hoe en waar, en voor wie een film te zien was. Hij was de bedenker en hoeder van het beruchte keuringssysteem, de ratings, waarmee de MPAA bepaalt of een film geschikt is voor alle leeftijden, of alleen voor 17 jaar en ouder in bepaalde theaters mag worden vertoond. Dat laatste staat gelijk aan een commerciële doodsteek, zoals onlangs nog werd aangetoond in de geestige documentaire This Film Is Not Yet Rated. Want die speciale theaters zijn er niet zoveel, en daarom suggereert de MPAA geregeld om stukjes explosief materiaal (doorgaans seks; met geweld hebben ze in de VS altijd minder moeite) dan maar uit de film te knippen. Hoewel hij met dit zelfreguleringssysteem een einde maakte aan de hardere Hays Code, die seks en immoreel gedrag domweg verbood, werd Valenti toch het symbool van de zelfcensuur in Hollywood.

Hoe ver de arrogantie van zijn macht strekte bleek tijdens het Filmfestival Venetië waar in 2001 de film Bully van Larry Clark in première ging. Groepsseks en een orgasme van nauwelijks meerderjarige acteurs zorgden voor een instant schandaaltje. Een groepje journalisten volgde regisseur Clark naar de lunchtafel in het sjieke Excelsior Hotel. De aldaar in zwembroek en op badslippers rondparaderende Valenti had die ochtend zo te zien wel iets beter te doen gehad dan de film bekijken, maar wist met zekerheid te melden dat ,,er niets was wat zijn commissieleden niet op konden lossen.’’ Volgens Clark kreeg hij later een brief van de filmkeuring, met het advies: ‘Hide your children.’”

Valenti was verder een ferm tegenstander van video en dvd (“dat is zoiets als je vrouw thuislaten met de Boston Strangler”) en hij zette zich in tegen filmpiraterij.