Fiscale rel door klimaatverandering

Kunnen huizenbezitters hun rioolbelasting terugeisen? De Arnhemse rechtbank opent de deur daarvoor.

Op basis van de huidige verordening mag de gemeente Nijmegen geen rioolrecht heffen, zo heeft de rechtbank in Arnhem op 16 april uitgemaakt. De belastingrechter veegt daarmee de verdeelsleutel van de kosten van het gemeentelijk rioolstelsel van de gemeenteraad resoluut van tafel.

Die kosten lopen op van 13 miljoen euro nu tot 20 miljoen euro in 2013. Het rioolstelsel wordt versneld aangepast aan de te verwachten hoosbuien als gevolg van de klimaatverandering. Volgens de wet moeten de kosten via het rioolrecht eerlijk worden verdeeld over degenen die daadwerkelijk van het riool gebruikmaken.

De Nijmeegse gemeenteraad legt de rekening evenwel integraal neer bij de huiseigenaren (zakelijk gerechtigden). Dat heeft voor de gemeente grote voordelen. Huiseigenaren kun je gemakkelijker vinden en aanslaan dan de lastiger grijpbare groep bewoners (de feitelijke gebruikers van het riool). Op die manier bespaart de gemeente zich honderdduizenden euro’s aan extra heffingskosten.

Dat is efficiënt, maar is het ook eerlijk? Wat de gemeente betreft wel. Vaak woont de eigenaar zelf in zijn huis. Dan doet het er niet toe of hij wordt aangeslagen als eigenaar of als bewoner. Anderen verhuren het huis. Die kunnen volgens de woordvoerder van de gemeente hun aanslag rioolrecht (deels) doorberekenen aan de huurder.

Belastingrechter mr. Geerling denkt daar anders over. Een gemeente mag niet omdat het haar toevallig goed uitkomt, de rekening voor het rioolrecht op een onevenredige manier verdelen. Dat gebeurt door alleen de eigenaren te belasten en de gebruikers te negeren. Door dat toch te doen, heeft de gemeenteraad van Nijmegen de wet overtreden.

De rioolverordening is daardoor niet rechtsgeldig (onverbindend) zodat de aanslagen rioolrecht zo de prullenbak in kunnen. Op die grond geeft de rechter drie procederende inwoners van Nijmegen ruim 2.500 euro rioolrecht terug. De gemeente gaat overigens in hoger beroep.

Dat is begrijpelijk want de uitspraak staat haaks op de gangbare opvattingen over de heffing van rioolbelasting. Als de rechtbank niettemin gelijk heeft, is de belastingverordening voor het rioolrecht ook over 2007 onverbindend. Niet alleen in Nijmegen maar in alle gemeenten, op zestig na. In die situatie hoeven de inwoners de aanslagen voor het rioolrecht niet te betalen. Dat zou overigens onverstandig zijn zolang het twijfelachtig is of de betwiste opvatting van de Arnhemse rechtbank tot voor de Hoge Raad overeind blijft. Wie de opvatting van de rechtbank volgt, doet er in Nijmegen en elders verstandiger aan de aanslagen rioolrecht gewoon te betalen maar wél meteen een bezwaarschrift in te dienen.

Wie dat niet binnen zes weken doet, krijgt namelijk geen geld terug als achteraf blijkt dat de rioolverordening inderdaad geen rechtskracht heeft. Voor de gemeenten is de onzekerheid na de Arnhemse uitspraak heel vervelend. Een stortvloed aan bezwaarschriften ondergraaft de kostenbesparing die de gemeenten willen bereiken. Mocht de Arnhemse rechtbank gelijk krijgen, dan moeten de gemeenten bovendien onverschuldigde rioolheffingen terugbetalen aan degenen die tijdig bezwaar hebben gemaakt.

Aertjan Grotenhuis