De Parti Socialiste is niet meer de oude

Op naar de beslissende ronde. Gisteravond sprak Ségolène Royal haar aanhangers in Lyon toe. Aan haar de historische opdracht om links Frankrijk bijeen te smeden en te houden. Als het erg meezit wordt ze misschien wel president.

Aanhangers van de socialistische presidentskandidaat Ségolène Royal, gisteren bijeen in Lyon. Zij zien in haar de leider die links Frankrijk gaat moderniseren. Foto AFP Supporters of French Socialist party (PS) presidential candidate Segolene Royal attend a campaign meeting 27 April 2007 in Lyon, nine days before the second round of French election. AFP PHOTO / JEAN-PHILIPPE KSIAZEK AFP

Daar staan ze, de traditionele steunpilaren van een linkse kandidaat in de tweede ronde van Franse presidentsverkiezingen. Michel Belletante, fors, blond, theaterdirecteur. François Auguste , kleine man, grote bril, snor, vice-president van de regio Rhône-Alpes. Communisten, allebei. Vanavond zijn ze naar een enorme congreshal Eurexpo bij Lyon gekomen om met duizenden anderen te juichen voor Ségolène Royal, de socialistische kandidate die het op 6 mei opneemt tegen Nicolas Sarkozy. „Wij houden in de gaten of Royal wel links genoeg blijft”, zegt Belletante terwijl op de achtergrond het ‘Ségolène Président’ aanzwelt.

Ze weten het antwoord al. Een week na de eerste ronde van de verkiezingen heeft de campagne een verrassende wending genomen. Royal zegt weliswaar ook vanavond weer dat ze „steeds vaker” denkt aan 10 mei 1981, de dag dat François Mitterrand tot eerste linkse president van de Vijfde Republiek werd gekozen – na een alliantie met de communisten. Maar in werkelijkheid voltrekt zich in Frankrijk dezer dagen een razendsnelle omslag: de Parti Socialiste, de laatste grote centrum-linkse partij in Europa die de sociaal-democratie nog niet officieel omarmd heeft, is de Parti Socialiste niet meer.

De communisten zijn vorige week – voor het eerst – onder de 2 procent gedaald in de eerste ronde van presidentsverkiezingen. Net als de Groenen en de trotskisten – op de postbode Besancenot (ruim 4 procent) na. Allemaal gemarginaliseerd. De ‘gauche plurielle’ waarmee premier Jospin tussen 1997 en 2002 regeerde, is achterhaald.

In plaats daarvan hengelt Royal nu naar de gunst van centrumkandidaat François Bayrou, die met een ‘monsterscore’ van 18,5 procent werd uitgeschakeld. Een revolutie voor de PS. Bayrou en zijn partij UDF hoorden altijd bij de vijand. Bij rechts. Maar nu heeft Bayrou een nieuwe onafhankelijke centrumpartij opgericht, de Parti Democrate. Hij spreekt vriendelijker over Royal dan over Sarkozy. En na veel getouwtrek – en beschuldigingen over tegenwerking van Sarkozy – gaat Royal dit weekeinde zelfs met Bayrou in debat over centrum-linkse overeenstemming. Live op tv.

Zo’n grote stap gaat niet zonder verzet in de PS. Royals partner en partijleider François Hollande protesteerde deze week toen Royal zich bereid toonde centrumministers in een regering op te nemen. Voorvechters van de linkse koers, zoals de parlementariër Jean-Luc Melenchon, verzetten zich – nog net omfloerst genoeg om de verkiezingscampagne niet te storen – tegen een alliantie met Bayrou, die zij verdenken van dubbelspel.

Maar vanavond in Lyon heerst een andere stemming. Daar loopt de Groene Europarlementariër Jean-Luc Benhamias, die nu campagne voert voor Royal. „Er voltrekt zich een aardverschuiving”, zegt hij opgetogen. „Groenen, sociaal-democraten en centrumpolitici práten met elkaar. Daar wacht ik al jàren op.” De verkiezing van Royal moet tot een doorbraak leiden, hoopt hij.

„De hervorming van de PS moet nu hoe dan ook doorzetten”, zegt een paar rijen verderop Bernadette Laclais, een andere vice-presidente van de regio Rhône-Alpes die vanavond is komen klappen én opletten. Niet of Royal wel links genoeg is, zoals haar communistische collega. Integendeel. Laclais behoort al jaren tot de gematigde sociaal-democratische vleugel in de PS. Ze vindt dat Royal ‘dynamiek’ in de partij heeft gebracht maar is nog niet gerust op een goede afloop. „Links Frans heeft met deze verkiezingen een elektroshock ondergaan”, meent Laclais. „Maar de score van Bayrou is ook een waarschuwing. Zijn kiezers zijn centrum-links. Als de PS niet hervormt, gaat Bayrou er met dat electoraat vandoor.”

Volgens Carl Meeus, politiek verslaggever van het weekblad Le Point en auteur van een aantal boeken over Royal en de PS, is er grote kans op een breuk tussen de sociaal-democraten en de socialisten. Alleen als Royal wint – of nipt verliest – zal zij sterk genoeg staan om de PS om te vormen tot een moderne sociaal-democratische partij, meent hij. Dat zij daarop uit is, staat voor hem vast. „Het interessante is dat zij het nu moet doen, door de electorale omstandigheden.” De Franse PS maakt volgens Meeus nu in twee weken zijn uitgestelde ‘Bad Godesberg’ mee – het congres waarop de Duitse SPD in 1959 de sociaal-democratie omarmde.

De laatste dagen stoot Royal op volle kracht door naar het centrum. Naast haar duiken nu de meest vooraanstaande woordvoerders op van de gematigde sociaal-democratische vleugel van de Franse Parti Socialiste. Ze trad op met Jacques Delors, de oud-voorzitter van de Europese Commissie . Ze haalde in Toulouse Daniel Cohn-Bendit op het podium, de Groene Europarlementariër die zich een libertair liberaal noemt. Bayrou kreeg onmiddellijk antwoord op zijn kritiek dat Royal in haar programma nog teveel vasthoudt aan oud-links vertrouwen in staatsinterventie in de economie. „Ik wil het tegendeel”, zei Royal.

Vanavond in Lyon gaat er nog een schepje bovenop. Er is een videoboodschap van Romani Prodi, ook oud-voorzitter van de Europese Commissie en nu in Italië premier van een coalitie van linkse en centrumpartijen. In de eerste ronde steunde Prodi Bayrou. Nu steunt hij Royal, zo blijkt als hij zich via een reuzescherm tot „al mijn Franse vrienden” richt. Hij wil dat de democraten en socialisten – „wij, de overtuigde Europeanen” – de krachten bundelen.

De gastspreker van de avond is Dominique Strauss-Kahn, voormalig rivaal van Royal om de presidentskandidatuur en leider van de sociaal-democratische vleugel. Alleen Ségolène Royal zoekt als laatste spreker geen pakkende programmatische woorden – ze scoort het best met zichzelf. „Ik ben geen zwakke vrouw” roept ze de zaal toe. „Ik ben een solide vrouw, een strijdbare vrouw. Ik leid u naar de overwinning.”

De communisten klappen netjes mee.