Chimps werken graag samen met halfbroers van moederskant

Mannelijke chimpansees hebben een voorkeur voor samenwerking met andere zonen van hun moeder, precies zoals de genetische theorie van de kin selection voorspelt: eigen genen eerst. Voor halfbroers met dezelfde vader bestaat juist geen enkele voorkeur, zo blijkt uit een Amerikaans-Duitse onderzoek dat deze week gepubliceerd is in de Proceedings of the National Academy of Sciences (Early Edition).

Het gaat om langdurige observatie van chimpanseegedrag gecombineerd met zeer gedetailleerde genetische verwantschapsanalyse van de chimpanseegroep in Ngogo, in het Kibale National Park in Oeganda. In totaal werden tussen 1999 en 2005 41 mannetjes in totaal 5.025 uur geobserveerd: zo’n 125 uur per chimpansee.

Een dwingend bewijs voor het belang van genetische verwantschap voor samenwerking is het onderzoek overigens niet. De onderzoekers benadrukken dat de meeste chimpansees ook vrolijk samenwerken met niet-broers. Kennelijk levert de samenwerking ook directe voordelen op voor de chimps, en niet alleen indirect, via kin selection. Slechts twaalf van de in totaal 73 regelmatig voorkomende chimp-duo’s bestond uit halfbroers met dezelfde moeder, maar deze halfbroers werkten wel regelmatiger samen dan de andere duo’s.

Als samenwerking golden gezamenlijke agressie tegen anderen, het delen van vlees tijdens een jachtpartij, het samen patrouilleren van de grenzen van het territorium, elkaar vlooien en ook gewoon het regelmatig in elkaars nabijheid zijn. De Ngogo-chimpanseegemeenschap is ongewoon groot: ongeveer 150 leden, met relatief veel mannetjes. Die hebben de neiging hebben om zich in twee aparte groepen te organiseren, zonder dat dit leidt tot een splitsing van de groep.

Opvallend is het gebrek aan bijzondere belangstelling voor samenwerking met halfbroers van vaderskant. Aan de aantallen kan het niet liggen. Ook de chimpansees die geen moederlijke halfbroers hadden maar wel vaderlijke trokken toch niet bijzonder vaak met die halfbroers op. De onderzoekers vermoeden dat het gebrek aan samenwerking een gevolg is van de grote leeftijdsverschillen tussen deze broers, veel groter dan bij moederlijke halfbroers. Maar waarschijnlijk speelt ook mee dat chimps familie van moederskant makkelijker herkennen, van zichzelf en van anderen. Hendrik Spiering