Zonder groen op weg naar een probleemwijk

Waar winden stedelingen zich over op? In Den Haag wordt het enige park van een Vinexwijk bebouwd met een woontoren.

De school gaat uit. Ouders wandelen met hun kinderen over het gras. Jongens gooien een boemerang. Het is enkele uren voordat in het Haagse stadhuis een gemeenteraadsvergadering begint, waar zal worden besloten of de raad instemt met een zogenoemd burgerinitiatief. Een groep bewoners van de Vinexwijk Ypenburg wil dat plannen het park deels te bebouwen, worden gewijzigd. Er zijn twaalfhonderd handtekeningen verzameld.

Voorzitter Paul Snelders van de actiegroep wijst over het ongeveer tien voetbalvelden grote terrein. De omwonenden hebben te horen gekregen dat er ongeveer honderd woningen worden gebouwd, met onder meer een woontoren van veertig meter hoog. Paul Snelders: „We kijken straks tegen een muur aan. Ons uitzicht is weg. En van dit park blijft weinig over.” Hij licht de wensen toe. „We eisen geen bouwstop. Het bestemmingsplan staat bebouwing toe. Wat we willen is dat de bebouwing past in de omgeving. Dit is het enige park in een wijk met dertigduizend inwoners.”

Groen is goed voor de mens, zo blijkt keer op keer uit onderzoek. „Het percentage kinderen met overgewicht is in wijken met groen circa 15 procent lager dan in vergelijkbare wijken zonder groen”, meldde vorig jaar het het kennisinstituut Alterra van Wageningen Universiteit. Niettemin is de hoeveelheid groen in nieuwbouwwijken zoals Ypenburg beperkt, bleek eerder dit jaar uit een evaluatie van het zogenoemde Vinexbeleid. Toenmalig VROM-minister Pieter Winsemius schreef in een brief aan de Tweede Kamer: „De bewoners voor wie we het uiteindelijk allemaal doen zijn tevreden met de kwaliteit van hun woning. Dit ligt anders voor de woonomgeving. Een kwart van de bewoners is niet tevreden met het feit dat groene verbindingen nog nauwelijks zijn gerealiseerd.” De minister beloofde een „inhaalslag” te maken.

Bewoner Robert Heerekop noemt het „bizar” dat straks het enige park in Ypenburg wordt bebouwd. Door het uitblijven van groen zal een „verschraling van het leefklimaat” ontstaan, schreven de bewoners deze maand aan burgemeester Deetman van Den Haag. Ze begrijpen dat Den Haag zijn afspraken met het Rijk wil nakomen over aantallen te bouwen woningen. Maar zonder een behoorlijke hoeveelheid groen zal Ypenburg over enkele decennia een „probleemwijk” worden. De bewoners voorspellen „relletjes”, criminaliteit en „opstootjes van zich vervelende jongeren”.

Tijdens de gemeenteraadsvergadering lichten de bewoners hun plannen nog eens toe. Paul Snelders: „Zoals de wethouder op een mooi moment heeft bedacht dat honderd woningen een mooi aantal is voor ons park, zo kan hij ook bedenken dat dertig woningen een mooi aantal is.” De raadsleden twijfelen over het burgerprotest. PvdA-raadslid Willem Minderhout: „Vinden wij deze ontwikkeling onwenselijk? Daar hebben wij in de fractie lang bij stil gestaan. Er komen honderd sociale woningen op een mooie plek. Daar zijn wij niet verdrietig om. Natuurlijk gunnen wij iedereen een mooi uitzicht. Maar de vraag is of je deze wens tegen hoge kosten moet honoreren. We wonen hier per slot van rekening wel in eens stad.”

Er ligt er een bestemmingsplan dat eind jaren negentig is goedgekeurd, waarin bebouwing wordt toegestaan. Het is de bedoeling van de wetgever, legt PvdA-wethouder Marnix Norder uit, dat een burger geacht wordt het bestemmingsplan te kennen. Aan dat bestemmingsplan en de daarop gevolgde Europese aanbestedingen valt ook niets te veranderen door de gemeenteraad, zegt de wethouder, omdat dit een zaak is van het Bestuurlijk Overleg Ypenburg. „U gaat hier niet over.”

Als de bewoners zijn misleid door brochures en maquettes die een permanent open uitzicht beloven, dan is dat volgens raadsleden af te keuren. Wethouder Norder: „Er zit mogelijk weleens wat spanning tussen enerzijds glossy folders en anderzijds bestemmingsplan. Als daarbij de grens van het redelijke wordt overschreden, staat het iedereen vrij om een verkoper bij de rechtbank aan te klagen en een schadevergoeding te claimen.”

Het burgerinitiatief wordt verworpen. Paul Snelders: „Dit is een nederlaag voor de burgerparticipatie in Nederland.” De bewoners beraden zich na bijna twee jaar strijd op juridische acties. „Als je op een Vinexlocatie woont, ben je er nooit zeker van of er uiteindelijk in je achtertuin niet een of ander gedrocht wordt gebouwd. En als dat wel gebeurt, heb je als bewoner geen poot om op te staan.”

Wethouder Marnix Norder wil nog wel iets zeggen over het gebrek aan groen in Vinexwijken. „We hebben nadrukkelijk gekozen om juist veel groen privaat te maken. Er zijn hier veel meer huisjes met tuintjes dan in Laak of zelfs het Statenkwartier. Er is dus wel veel groen. Het is alleen geen publiek groen.”